1.Chuyện xưa chép rằng, Tiến sĩ Nguyễn Thuyên làm quan dưới triều Trần, lên tới Thượng thư Bộ Hình. Mùa thu năm Nhâm Ngọ 1282, khi quân Nguyên đang ráo riết chuẩn bị xâm lược nước ta lần thứ 2, bấy giờ có cá sấu đến sông Lô. Vua Trần Nhân Tông sai ông làm văn ném xuống sông, cá sấu tự nhiên đi mất. Vua xem chuyện này giống như việc Hàn Dũ (nhà Đường – Trung Quốc), nên cho đổi họ là Hàn Thuyên. Do vậy từ ấy mới có dòng họ Hàn của người Việt Nam là thế. Hàn Thuyên còn là người đầu tiên áp dụng luật thơ Đường vào thơ Nôm, nên đời sau gọi đó là thể thơ Hàn luật. Nhà nghiên cứu Dương Quảng Hàm nhận xét, Hàn luật chính là Đường luật ứng dụng vào Việt ngữ, công của Hàn Thuyên rất lớn, vì nhờ có ông mà nền văn chương chữ Nôm được khởi từ đây.
Hôm nay, một hậu duệ trực hệ của danh nhân Hàn Thuyên ngồi trước mặt chúng tôi – ông Hàn Ngọc Vũ, Chủ tịch HĐQT VIB. Ông Vũ không phải là người cao lớn, giọng nói vang vang, cà vạt ghi nhã nhặn, trong suốt buổi nói chuyện gần 2 tiếng, ông Vũ không hề vén tay áo xem giờ, nên chúng tôi không thể biết được thương hiệu của chiếc đồng hồ ông đeo trên tay trái. Nếu chỉ nhìn vẻ bề ngoài sẽ không đánh giá được điều gì nhiều từ ông Vũ cả. Phòng làm việc đơn giản quá đỗi. Một bức tranh hoa sen, một số bức ảnh ông Vũ tự chụp, một chiếc thuyền buồm, một điện thoại cố định, một máy in, một laptop, hai cái bàn và vài cái ghế. Đơn giản là điều khó nhất chăng?
Bức tranh hoa sen mầu sắc quyết liệt, nét vẽ mạnh mẽ nổi bật hẳn lên bề mặt của toan. Phương Việt là người vẽ nhiều về sen, ở nhà Hàn Ngọc Vũ treo 4 bức về sen vẽ ở các thời điểm khác nhau trong ngày: sáng – trưa – chiều – tối. Và nơi làm việc ông treo một bức, đang nở rực rỡ nhất. Ông Vũ sinh tháng 5/1965, mùa sen nở, và cái tính cách của người bạn họa sĩ ấy ông cảm nhận được và yêu thích.
Con thuyền buồm bên cửa sổ phòng làm việc là một trong số rất ít quà tặng mà ông Vũ thích. Nó là một con tầu lớn, thuộc về đại dương chứ không phải của luồng lạch nhỏ; là một chiếc thuyền buồm cổ đang no căng gió chứ không phải một con tầu hiện đại, bởi ngân hàng vốn dĩ là một ngành lâu bền, cổ xưa, có mặt từ khi nhân loại phát minh ra tiền từ nhiều ngàn năm trước.
2.Hàn Ngọc Vũ sinh ra tại Hà Nội, thời trước tuổi đi học ông sống ở Bùi Thị Xuân – phố Huế. Mẹ ông là người rất vì Đảng, theo lời kêu gọi đi hết nơi này đến nơi khác. Bố ông là bộ đội kỹ thuật, không phải lúc nào cũng ở nhà. Thế nên tuổi thơ của ông thường chỉ có một mình, tự sống, tự quan hệ với tất cả các tầng lớp xã hội xung quanh mình, người lớn hơn, người nhỏ hơn, người đạo đức chừng mực có, lưu manh giết người cũng có. Bố mẹ đều làm cơ quan nhà nước, vật chất để con có cái gì hơn người khác thì không, nhưng những thứ thuộc về văn hóa rất đầy đủ như sách vở, cờ vua, cờ tướng… Bố mẹ vắng nhà, một tấm bản đồ thế giới thôi cũng giúp ông và các bạn chơi với nhau được nhiều tháng trời không chán: đoán xem nước nào nằm ở đâu, cờ có những mầu gì, tên thủ đô từng nước. Ông Vũ có sở thích chơi tem từ nhỏ, chúng như những ô cửa sổ nhỏ đầy lạ lẫm giúp ông nhìn ra rất nhiều vùng đất xa xôi trên thế giới. Nhìn vào mỗi con tem, cậu bé ấy biết thêm được nhiều điều về văn hóa, kiến trúc, danh nhân, tại sao nước này in thì đẹp, nước kia in thì xấu, rồi chất lượng giấy cũng khác nhau nữa. Những xứ sở văn minh đã lọt vào đôi mắt trong veo của cậu bé ấy.
Đầu những năm 1990, khi đang làm việc cho một công ty chuyên về dịch vụ cho các nhà đầu tư nước ngoài vào Việt Nam thì ông Vũ nhận được lời mời sang ngân hàng làm. Ông Vũ chẳng biết gì về lĩnh vực này, nhưng người ta động viên, tao nghĩ là mày làm được. Từ khi gia nhập nghề ngân hàng, ông bắt đầu học, học và học. Đến nay, ông Vũ đã có gần 25 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực hoạt động kinh doanh, trong đó có hơn 20 năm trong lĩnh vực tài chính ngân hàng, với nhiều năm làm việc tại các ngân hàng hàng đầu trên thế giới. Ông lấy được học vị Thạc sỹ Quản trị Kinh doanh của trường Solvay Bussiness School – Vương quốc Bỉ, bằng đại học của trường Metropolitan Business College – Australia và của Học viện Quan hệ Quốc tế – Việt Nam. Ông cũng liên tục tham gia các khóa học chuyên ngành như các Khóa Đào tạo Lãnh đạo của Harvard Business School và của Citigroup, các Khóa Đào tạo Quản lý Rủi ro, Nghiệp vụ Ngân hàng Thương mại, Phân tích Tài chính, Tài trợ Dự án, Tài trợ Thương mại… của Citigroup và của Credit Lyonnais.
Ông Vũ đã đảm nhiệm nhiều vị trí công tác trọng yếu trong hệ thống các ngân hàng thương mại trong nước và quốc tế, như Giám đốc Khối Khách hàng Doanh nghiệp toàn quốc kiêm Giám đốc Chi nhánh Hà nội của ngân hàng Citigroup Việt nam, Giám đốc Kinh doanh toàn quốc kiêm Giám đốc Chi nhánh TP.HCM của ngân hàng Credit Lyonnais Việt Nam, Giám đốc Chi nhánh ngân hàng Calyon tại Hà Nội. Ông đảm nhiệm chức vụ TGĐ VIB từ cuối năm 2006 và từ 2008, ông được Đại hội đồng Cổ đông VIB bầu làm Chủ tịch HĐQT. Khi về với VIB, ông tuyên bố một câu ngắn gọn với báo chí: “Với kinh nghiệm nhiều năm học hỏi từ các ngân hàng nước ngoài, tôi tin rằng mình đã có được một môi trường thuận lợi để gửi gắm tâm huyết”.

3.Khi VIB ra đời, đây là ngân hàng thứ 37 nằm trong xu thế thành lập các ngân hàng thương mại cổ phần ngoài quốc doanh, nhằm xây dựng một nền tài chính cổ phần lành mạnh, từng bước góp phần đưa nền kinh tế Việt Nam bước ra khỏi giai đoạn cải tổ. Ông Vũ không may mắn là người có mặt ở VIB từ những ngày đầu tiên cách đây 15 năm, nhưng ông biết về thời điểm ấy thông qua những gì đã được viết lại và thông qua những thành viên sáng lập. Để nhận được giấy phép, các cổ đông sáng lập khi trao đổi với các vị lãnh đạo đất nước đã nhấn mạnh rằng, ngân hàng là quan trọng, ngân hàng là cái cần phải có, để có thể làm cho nền dịch vụ của đất nước được phát triển, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp có thể phát triển theo. Mục tiêu của các cổ đông sáng lập thời điểm ấy là muốn ngân hàng đi theo theo hướng quốc tế, chuẩn hóa chất lượng dịch vụ theo mặt bằng chung thế giới, ngay từ tên gọi của nó – Ngân hàng Quốc tế Việt Nam, và cho đến giờ hướng đi cũng không thay đổi.
Ông Vũ cho rằng, mỗi đất nước và ở mỗi mức độ phát triển của nền kinh tế đều có đặc thù riêng, không thể áp dụng tất cả những đặc thù của các nước khác một cách ngay lập tức vào Việt Nam được. Trong những năm qua, VIB làm việc nhiều với các cơ quan nhà nước, đặc biệt là Ngân hàng nhà nước, và nhận thấy bản thân các cơ quan nhà nước cũng đã thay đổi rất nhiều cả về khoa học quản lý lẫn nhân sự… Tại một số diễn đàn, ông luôn bày tỏ mong muốn các quy định của luật pháp cần đi theo hướng tôn trọng quy luật của thị trường, nhưng cũng rất chia sẻ quan điểm rằng phải tính đến các yếu tố đặc thù từng giai đoạn. Hiện giờ VIB rất ủng hộ quan điểm của Thống đốc về việc phải có những biện pháp hành chính ở từng giai đoạn nhất định mới giữ cho thị trường được bình ổn. Việc còn lại chính là các doanh nghiệp, ngân hàng cũng phải nỗ lực, tự mình phải học, tìm kiếm cách hành xử tốt nhất để đóng góp chung cho thị trường một điều gì đó.
Trong hoạt động của doanh nghiệp nói chung và của ngành ngân hàng nói riêng, 15 năm chưa phải là thời gian dài, nhất là khi định chế tài chính ảnh hưởng rất nhiều bởi môi trường kinh tế. Nhưng ông Vũ vẫn cho rằng đó là khoảng thời gian thực sự đáng tự hào, đã vượt qua được ranh giới giữa sống hay không sống và ổn định được. VIB được thành lập ngày 18/9/1996 khi quy mô vốn chỉ có 50 tỷ đồng và 23 cán bộ nhân viên chưa có nhiều trải nghiệm với một trong những lĩnh vực nhạy cảm và khắc nghiệt bậc nhất của nền kinh tế, và chỉ một năm sau thì cuộc khủng hoảng tài chính châu Á bùng nổ, như một cuộc thử lửa giữa tồn tại hay không tồn tại. 15 năm cũng là khoảng thời gian đủ để hình thành nên một lớp nhân sự chủ chốt từ những ADN đầu tiên, có sự đồng nhất, gắn bó và thể hiện được “mã thông tin di truyền” riêng của văn hóa doanh nghiệp. VIB luôn mong muốn đi theo hướng văn minh, minh bạch, sòng phẳng, từ thuế đến kiểm toán, trọng về phát triển hệ thống hơn là chỉ phát triển mối quan hệ, gọi là đơn thuần là “dùng mối quan hệ này nọ để phát triển”. Đội ngũ lãnh đạo của VIB từ HĐQT, ban điều hành cho đến cán bộ, nếu nói về tuổi đời so với các ngân hàng khác là trẻ, cũng thể hiện một nét văn hóa riêng. Từ một bộ máy mà hầu như không ai nói tiếng nước ngoài, tới việc đón nhận những người ở ngân hàng lớn hơn gia nhập đội hình, mời người ở nước ngoài về… và bây giờ có 30 người nước ngoài đang làm việc ngay tại bộ máy điều hành của VIB, đã thể hiện cái gọi là quốc tế hóa lực lượng nhân sự. Và chưa bao giờ có một ngân hàng thương mại cổ phần ở Việt Nam lại thực hiện được một chiến lược bài bản, từ huy động nguồn lực tới sử dụng hãng tư vấn thuộc đẳng cấp cao nhất trên thế giới (Tập đoàn Tư vấn Boston Consulting Group), cho đến việc số lượng các dự án chiến lược được triển khai đụng chạm đến tất cả các lĩnh vực trọng yếu… như VIB.
Đúng lúc khó khăn nhất, thị trường khủng hoảng nhất thì VIB gặp CBA (ngân hàng số 1 của Australia – Commonwealth Bank of Australia) như “một mối lương duyên”, đi cùng nhau, trở thành cổ đông chiến lược từ năm 2008 và bắt đầu rót tiền vào từ năm 2010. Động thái này đã góp phần giúp VIB nhanh chóng gia nhập “CLB ngân hàng nghìn tỷ” một cách ngoạn mục, với tổng tài sản đạt trên 100 nghìn tỷ đồng (tương đương trên 5 tỷ USD), phục vụ trên 1 triệu khách hàng tại 150 chi nhánh và phòng giao dịch trong cả nước. Và đến 2011, cũng vẫn là lúc kinh tế khó khăn thì CBA tiếp tục nâng thêm từ 15 lên 20% vốn.
Ông Vũ cho rằng, ở Việt Nam các doanh nghiệp vừa và nhỏ đóng vai trò rất quan trọng trong việc tạo ra công ăn việc làm của cả quốc gia, nên việc hỗ trợ các doanh nghiệp vừa và nhỏ vừa tạo ra sự năng động trên thị trường, vừa tạo ra số lượng công ăn việc làm nhiều nhất, cũng là nơi đem lại tính hiệu quả không nhỏ của nền kinh tế. VIB tập trung vào doanh nghiệp vừa và nhỏ rất nhiều, cả về tín dụng lẫn dịch vụ. Và bây giờ, VIB tăng cường, bổ sung, nhấn mạnh hơn nữa dịch vụ đối với người dân, và là lý do tại sao mới chọn câu khẩu hiệu “Dịch vụ từ trái tim”. Lúc này VIB trọng về tiếng nói, nụ cười với khách hàng hơn bao giờ hết, chứ các cổ đông không còn phải nhắc đi nhắc lại nhiều lần với ban điều hành: “Các ông phải kiếm tiền, kiếm tiền và kiếm tiền…” Khối ngân hàng thương mại cổ phần ngay từ khi ra đời đã là doanh nghiệp tư nhân, đều hướng đến giá trị cuối cùng cổ đông người ta mong muốn là tăng trưởng lợi nhuận và quan trọng hơn là phát triển bền vững.
4.Ông có thể trao đổi về vị thế của các chủ ngân hàng? Nhìn danh mục các tỷ phú trên thế giới, những người là chủ ngân hàng không nhiều, mà đa phần họ đến từ các ngành nghề khác. Tuy nhiên, cái ấn tượng về giới tài chính chiếm hữu nhiều tài sản trong xã hội tôi nghĩ cái đấy có lý chứ không phải không. Nhìn từ đặc thù, tài chính là ngành nghề tương đối phức tạp về mặt nghiệp vụ, quản lý tương đối khó, mà không dễ gì bất kì ai cũng có thể bước vào và trở thành nhà quản lý trong địa hạt của nó. Khi nắm được chuyên môn nghiệp vụ và đặc thù trong giới ấy rồi, người ta sẽ có những đặc quyền nhất định. Bạn có thể đọc được ở đâu đó rằng, các ngân hàng thì lỗ nhưng vẫn trả tiền rất nhiều cho các CEO của ngân hàng. Vậy cổ đông, hoặc HĐQT có dại dột gì không khi ngân hàng có thể không kiếm lời nhưng người ta vẫn phải phê duyệt những khoản chi lớn cho một con người như vậy? Nó thể hiện là không dễ thay thế vị trí của những người quản lý ấy, và hậu quả của việc không trả cao cho họ và đẩy họ ra khỏi hệ thống, thuê người khác vào được cổ đông nhìn nhận là còn rủi ro hơn là giữ cho họ vị trí đang có. Điểm đặc thù nữa là mọi ngành nghề khi phát triển đều cần đến cái gọi là “bôi trơn cho tất cả các hệ thống”, đó chính là ngân hàng. Ai hoạt động kinh doanh thì cũng đều cần đến tài chính, cần đến tiền, mà hệ thống sinh ra để làm việc ấy chính là ngân hàng. Trong mọi biến động, ngành công nghiệp xe hơi có thể đi xuống, ngành công nghiệp tầu thủy có thể đi lên nhưng ngành tài chính lúc nào cũng ổn định, bởi ngành nghề nào cũng cần đến nó cả, cuối cùng cũng đều quay ra dùng đến ngành ngân hàng. Tôi nghĩ nó có vị thế riêng, chứ không phải vì làm ngành ngân hàng nên tôi bênh đồng nghiệp.
Hiện nhiều khách hàng khó tiếp cận vốn vay, ở VIB thì sao? Tôi cho rằng sự khó tiếp cận vốn vay cũng đúng thôi, nó phản ánh hiện thực của thị trường. Khi thị trường chao đảo, cổ đông và người điều hành bất kì ngân hàng nào trên thế giới đều rất lo ngại vốn cấp ra mà không lấy lại được, nên người ta có sự thận trọng nhất định trong việc cấp tín dụng, tức là sẽ nâng cao điều kiện cấp tín dụng lên. Bản thân các doang nghiệp cũng nhìn thấy khi lãi suất cao như thế cũng không muốn vay, vì sống được cũng đã rất là khó, còn ngân hàng khi cấp tín dụng ra lại phụ thuộc vào đầu vào nên cũng không thể tự mình quyết định lãi suất cho vay là bao nhiêu cả, nếu cả thị trường lãi suất ở mặt bằng cao thì nước nổi bèo nổi, cũng buộc phải nâng lên. Như thế, bản thân doanh nghiệp cũng cảm thấy khó trong tiếp cận nguồn vốn, vì phải tiếp cận với giá hợp lý cơ, còn tiếp cận với bất kỳ giá nào thì vẫn có thể vay được chứ không phải không vay được. Theo tôi nên nhìn nhận sự việc như thế.
VIB đóng góp gì cho việc lành mạnh hóa thị trường vốn vay khi nền kinh tế đang khủng hoảng? VIB là 1 trong những ngân hàng hưởng ứng quyết liệt chỉ đạo của Thống đốc về lãi suất. Chúng tôi tuân thủ tuyệt đối cả về trần huy động tiền đồng, tiền đô. Bởi khi một doanh nghiệp chạy theo hướng xấu, nó lập tức lôi cả doanh nghiệp khác cũng phải chạy theo, không ai muốn rớt lại đằng sau trong cuộc chạy đua như vậy cả. Mỗi doanh nghiệp tự làm tốt phần việc của mình cũng là tốt cho thị trường nói chung, tạo xu hướng cho thị trường đi theo chiều hướng có lợi.
Về việc phát triển con người? Trong 26 dự án chiến lược của VIB triển khai giai đoạn 2009 – 2013 có 5 dự án liên quan đến lĩnh vực con người, nó thể hiện sự nhìn nhận yếu tố con người quan trọng trong chiến lược phát triển, như một minh chứng.
Trong mỗi ngân hàng, tỉ trọng chi phí cho con người là cao hơn cả, không có chi phí nào so sánh được. VIB đầu tư rất nhiều về tiền lương, môi trường làm việc, ngay cả việc xây dựng tòa trụ sở chính ở địa điểm được gọi là đắt tiền để cho cán bộ nhân viên làm việc. Con người ta đâu chỉ coi trọng về đồng lương đâu, còn môi trường làm việc nữa. VIB phân chia ra các gói cấu thành theo đúng tiêu chí như các ngân hàng hàng đầu trên thế giới để phát triển con người, tức là thu nhập bằng lương, thu nhập bằng thưởng, thưởng trong ngắn hạn – dài hạn, các quyền lợi, phúc lợi theo quy định của Nhà nước đi kèm các quyền lợi không bị bắt buộc bởi Nhà nước, cộng với các gói nằm trong con đường sự nghiệp của cán bộ nhân viên. VIB xây dựng thành một gói tổng hòa để cán bộ công nhân viên cảm thấy hài lòng có thể làm việc và phát triển được.
Trong các dự án của mình, VIB có 1 gói rất quan trọng là mời cổ đông chiến lược trực tiếp xây dựng chương trình đào tạo tổng thể nhân sự theo lộ trình.
Không có gì tốt bằng phát triển trong một môi trường làm việc mà vừa được đào tạo nâng cấp, vừa quan sát đội ngũ lãnh đạo có tài được mời về ngân hàng làm việc – cách tốt nhất để phát triển nhân viên thông qua tấm gương trực tiếp. VIB còn đầu tư rất nhiều cho việc tuyển dụng lực lượng tương đối đắt giá, gồm cả người nước ngoài về làm cho ngân hàng. Đấy là cách hợp lý để phát triển lâu dài và bền vững. VIB là ngân hàng đầu tiên xây dựng giao dịch trực tuyến và ngoại hối tại tất cả các điểm, trái ngọt từ tri thức của các team member thuộc VIB đem lại, những mảng chuyên môn mà tại Việt Nam không kiếm được người như thế. Điều đó có được là do nhân sự.
5. Ông đã làm được điều gì đáng tự hào nhất cho VIB? Ở VIB có một nét văn hóa đặc thù là tập thể đưa ra đường hướng lãnh đạo ở cấp trên cùng. Tính tập thể trong việc bàn thảo và ra những quyết sách ở mức độ rất cao. VIB rất mong muốn xây dựng hình ảnh tập thể lãnh đạo hơn là tạo nên một ngáo ộp nào đấy được đặt ở vị trí tự mình làm hết tất cả mọi thứ. Nói về sự đóng góp cá nhân, tôi bày tỏ theo hướng mình là người hiểu được ý chí của tập thể để chuyển tải một cách phù hợp đến các cấp ở trong ngân hàng. Đấy là sự đóng góp mà tôi cho rằng có mang một chút mầu sắc cá nhân, dù tôi ở trong vai trò TGĐ hay Chủ tịch HĐQT.
Ngay từ năm 2006, tôi vẫn cho rằng mình đã thấu hiểu mong muốn của tập thể cổ đông là gì. Họ vừa là người khởi tạo, vừa là người đóng góp tài chính lớn cho ngân hàng và hẳn nhiên họ rất có vai trò trong ra quyết định tập thể. Việc hiểu mong muốn đường hướng của tập thể cổ đông để đề xuất ra những đường hướng triển khai xuống ban điều hành tôi cho là một điểm nút rất khó. Nhất là với ngân hàng TMCP ở Việt Nam bề dày không có, toàn ngân hàng mới thành lập, vận hành như thế nào đây? Để mong muốn giống nhau tuyệt đối về lợi ích đã là rất khó, chưa kể ban đầu là tập thể cổ đông người Việt, rồi có sự góp mặt của tập thể cổ đông nước ngoài, cổ đông rất lớn như CBA nữa. Mà như CBA trước khi vào với VIB đã có quá trình thương thảo nhiều năm trời, và CBA không phải là nhà đầu tư đầu tiên đến đàm phán. Phải hiểu biết các tập thể ấy, chuyển tải thành ý chí chung để định hướng hoạt động của ngân hàng, tôi cho đấy là đóng góp mang tính cá nhân. Nếu anh không thuyết phục được ai cùng đi với mình thì anh chỉ là đơn giản là một nhà chuyên môn mà thôi.
Cụ thể hơn: lúc trước chỉ đơn giản là câu hỏi VIB có cần cổ đông chiến lược hay không? Đó là cả một câu chuyện gây nhiều tranh luận, mọi người cho rằng cần cổ đông chiến lược để làm gì, mình mất quyền kiểm soát và người ta lại không hiểu gì về thị trường Việt Nam. Thế thì chuyện thuyết phục cần có cổ đông chiến lược nhưng chọn cho đúng là việc thực sự giá trị. Tập thể của VIB không phải là xấu khi không muốn điều ấy, nhưng để hiểu điều ấy cần có thời gian, vì đang có thói quen khác. Từ 2007, chúng tôi đã thương thảo với 5 – 6 ngân hàng hàng đầu thế giới. Khi CBA đến và tiếp xúc, tôi nhìn nhận đây là ngân hàng tốt, nhưng các cổ đông trọng yếu không đồng ý gặp họ, mà đang mải mê nói chuyện với các ngân hàng khác là đối thủ cạnh tranh với CBA. Làm sao để các cổ đông dừng lại, lưu tâm một tí đã là cả một câu chuyện rồi. Nhưng khi đã lưu tâm đến, đều là dân làm kinh doanh cả, nên mọi người rất nhanh chóng hiểu ngay vấn đề. Sau đó là cả một quá trình trao đổi, thuyết phục và có rất nhiều chuyến đi để hai tập thể cổ đông người Việt và nhà đầu tư nước ngoài có thể hiểu nhau, cùng nhìn nhận rằng đang góp sức chung cho một giá trị lớn hơn. Kết quả là hiện nay nhiều ngân hàng khác đâu có cổ đông chiến lược?
Ông quan niệm như thế nào về thành công? 15 năm qua, chúng tôi nhận diện rằng giá trị cốt lõi không phải là việc kiếm tiền trong xã hội mà mang lại thành công cho khách hàng của mình. Tôi có thể nhân danh VIB để nói như vậy. Ở góc độ khác, một người quản lý thành công nghĩa là tạo cho những người bên dưới mình thành công. Nếu gặp một nhà quản lý và anh ta cố gắng lúc nào mình cũng thành công nhất tập thể ấy, giỏi hơn tất cả, bất kì việc gì làm cũng nhanh và thắng hết tất cả mọi người, tôi không nghĩ đó là người thành công. Quan điểm của tôi là khi anh làm cho những người bên dưới mình hạnh phúc, quản lý tốt để cấp dưới thành công, thì không ai là không thừa nhận thành công của anh cả. Nếu cả tập thể thành công thì đương nhiên những người đứng đầu sẽ thành công, tức là sự thành công phải có định hướng từ đầu. Tất nhiên nói thì dễ, nhưng làm khó lắm, cực kỳ khó, bởi lòng tị hiềm, ghen tị, hiếu thắng vốn có ở mọi lúc, mọi nơi.
Phương thức để ông cân bằng cuộc sống? Điều này cực kì quan trọng. Để cân bằng cuộc sống, không biết người khác có phương pháp thế nào, với tôi một người phải quản trị được 5 mặt của bản thân.
Thứ nhất là sức khỏe, không có sức khỏe thì không làm được điều gì cả, bao gồm cả việc anh có biết giữ gìn, rèn luyện hay có ăn chơi quá đáng, có tàn hại vốn quý ấy hay không.
Thứ hai là quản trị được tri thức của bản thân. Không hề tồn tại cái chân lý một người giỏi tuyệt đối, nên cứ hôm sau thấy mình học được gì đó hơn hôm trước 1 chút là tốt rồi, tất nhiên là mình mong muốn tri thức có chất lượng, chứ không phải kiến thức ”tầm thấp”, vô bổ.
Thứ ba là phải quản trị được các mối quan hệ trong gia đình. Không nhất thiết khi nào anh lập được gia đình, có vợ chồng con cái rồi mới nghĩ tới chuyện đó. Phải biết các thành viên mong muốn gì và mình đáp ứng các mong muốn ấy. Không phải nghiễm nhiên con cái yêu quý bố mẹ đâu, phải làm sao cho chúng thực sự gắn bó với mình từ khi nó còn nhỏ, thì mình không thể quản trị được mối quan hệ ngay cả với con.
Tôi chưa bao giờ ân hận về mối quan hệ với con cái của mình, như đứa con đầu rất thích đồ chơi ô tô, thời ấy, không có tháng nào không có thêm một chiếc ô tô mới trong nhà. Khi có hai đứa, không tháng nào, thậm chí nhiều hơn tần suất 1 tháng tôi lại không đưa con đi chơi, mà chơi như trẻ con với chúng. Khi con lớn lên, tôi không có cơ hội chơi với con như thế nữa, lúc ấy phải quản trị việc học hành, thậm chí tài chính của chúng nó tôi cũng phải ”thương thảo hợp lý”, chứ không thể cho bằng mọi giá được.
Thứ tư là quản trị mối quan hệ xã hội, cả trong và ngoài doanh nghiệp.
Cuối cùng là quản trị tài chính cá nhân. Tôi đã thấy bài học về nhiều người có tiền nhưng cuối đời lại chết trong nghèo khổ. Đừng vướng phải sai lầm ấy.
Cuối buổi trò chuyện, ông Vũ kể: ”Hôm trước con gái tôi mời bố đến trường nói chuyện với các bạn về hướng nghiệp. Không hiểu tôi nói thế nào mà lúc sau thấy cả các phụ huynh nữa cũng đứng vòng trong vòng ngoài”. Và ông Vũ vui vẻ cười hiền lành.
Hình như khi đạt tới một tầm mức tri thức nhất định nào đó, con người ta thường trở nên hóm hỉnh.

—
Trong quá trình hoạt động, VIB đã nhiều lần nhận các danh hiệu và giải thưởng, như: Thương hiệu mạnh Việt Nam, Ngân hàng có dịch vụ bán lẻ được hài lòng nhất, Ngân hàng thanh toán quốc tế xuất sắc, Ngân hàng có chất lượng dịch vụ khách hàng tốt nhất, đứng thứ 3 trong tổng số 500 doanh nghiệp tư nhân lớn nhất Việt Nam về doanh thu do báo VietnamNet bình chọn…. VIB đang hướng tới mục tiêu trở thành một trong ba Ngân hàng thương mại cổ phần hàng đầu tại Việt Nam vào năm 2013.

Ẩn số Kim Châng Un
Sau 17 năm độc quyền trị vì ở Bắc Triều Tiên, nhà lãnh đạo Kim Châng In đã không qua khỏi một cơn trụy tim ngày 17/12/2011 trong khi đang đi trên đoàn tàu bọc thép của ông. Việc kế nhiệm đã được chuẩn bị từ lâu và có thể sẽ được trao cho một trong những người con trai ông, một người tên là Kim Châng Un mà chưa ai biết. Chàng trai trẻ gần 30 tuổi này là ai? Nhà phân tích Juliette Morillot đưa ra trên tạp chí “Jeune Afrique” những yếu tố giúp phác thảo chân dung người có thể là lãnh tụ tương lai của đất nước khép kín này.
Năm 1994, Kim Châng In lên thay cha mình là Kim Nhật Thành ở cương vị người đứng đầu Đảng và Nhà nước. Rồi lại đến lượt ông chuẩn bị truyền ngôi cho một trong số các con trai mình, Kim Châng Un, có biệt danh là Vua Sao Mai, và thăng hàm tướng bốn sao cho người con trai này.
Kim Châng Un năm nay 28 tuổi, có dáng người béo tròn, nói tiếng Anh, tiếng Đức, tiếng Pháp, tiếng Triều Tiên và thổ ngữ vùng Berne (Thụy Sỹ) mà ông học được trong thời gian theo học tại trường quốc tế Berne. Người bạn học thân nhất của ông vẫn còn nhớ ông là một “típ người dễ gần, trượt tuyết giỏi, rất mê game Playstation và bóng rổ, đặc biệt là đội Chicago Bull”.
Kim Châng Un có một người anh, một cô em gái và, cũng như nhiều gia đình “rổ rá cạp lại” khác, nhiều anh chị em cùng cha khác mẹ, tất cả đều xuất sắc và được đào tạo ở nước ngoài như Thụy Sỹ, Ôxtrâylia, Pháp. Mẹ ông, một nữ diễn viên múa Triều Tiên được học ở Nhật Bản, dường như là mối tình đẹp nhất của cha ông. Năm 2004, bà chết vì ung thư trong một bệnh viện ở Pháp, điều dường như khiến cha ông rơi vào tình trạng bất an. Mặc dù tuổi cao (hai năm nữa ông sẽ tròn 70 tuổi) và sức khỏe không được tốt (ông bị bệnh tiểu đường và có nhều vấn đề về thận và tim), song Kim Châng In dường như đã tìm được nguồn vui ở một người bạn đời mới kém ông ba chục tuổi, là nữ thư ký riêng của ông, một người chơi đàn piano xuất sắc thích hợp với cái tên nghe rất êm tai là Kim Ok (có nghĩa là Ngọc).
Rốt cuộc, sẽ không có gì là bất thường đối với chàng trai trẻ Kim Châng Un, tốt nghiệp khoa vật lý ở trường Đại học danh tiếng Kim Nhật Thành ở Bình Nhưỡng và cũng vừa tốt nghiệp Học viện quân sự cùng tên, nếu trong những năm sau đó không được gọi về để kế nhiệm cha mình, Kim Châng In, ở cương vị người đứng đầu Bắc Triều tiên.
Ở Bình Nhưỡng, tin Kim Châng Un được đề bạt tướng bốn sao dường như không làm cho người dân Bắc Triều Tiên ngạc nhiên. Năm 2009, việc Vua Sao Mai được đưa vào Ủy ban quốc phòng đã được nhìn nhận như một dấu hiệu cho thấy ông sẽ trở thành người kế tục cha mình. Vài tháng sau, vào mùa Thu năm 2009, tranh tượng trên đồng tiền Bắc Triều Tiên có sự thay đổi. Lần đầu tiên, hình Kim Nhật Thành cho thấy một gương mặt già, có nhiều nếp nhăn và tóc bạc trắng, trong khi Kim Châng In, cho đến lúc đó không hề được in hình lên tiền, được giới thiệu bằng biểu tượng: đó là nơi sinh, ở vùng núi Baekdu, và loại hoa của riêng ông là “kimjongjillia”. Điều hiển nhiên là một trang mới đang được lật sang.
Tuy nhiên, lúc đầu Kim Châng Nam, một người anh em cùng cha khác mẹ với Kim Châng Un, mới là người được chọn, rồi được đào tạo để lên thay cha. Nhưng đến năm 2001, sau vụ bị bắt ở Nhật Bản với hộ chiếu giả trên đường đến khu giải trí Disneyland, Kim Châng Nam đã mãi mãi đánh mất độ tin cậy của mình. Người anh cả là Jong-chol, 29 tuổi, như người cha nhận xét, là một người có tính cách yếu đuối, do đó Kim Châng Un được chỉ định thay thế.
Không giống như Kim Châng In, người đã có 14 năm làm việc cùng cha ông để “học việc” và từ đó có điều kiện để dần dần tự khẳng định mình trong guồng máy Nhà nước và Đảng lao động, Kim Châng Un chỉ có rất ít kinh nghiệm về chính quyền. Một êkíp đặc biệt được thành lập để hỗ trợ Kim Châng Un và bảo đảm tiến trình chuyển tiếp diễn ra êm đẹp. Các vụ bổ nhiệm diễn ra mới đây chỉ là một cách để chính thức hóa trong con mắt của người dân Bắc Triều Tiên và các nước khác trên thế giới.
Đó là một kiểu nhiếp chính trong suốt lịch sử Triều Tiên, với cấp cao nhất là một bộ Tam đầu chế gồm các chuyên gia về ba lĩnh vực chủ chốt có thể giúp chế độ tồn tại là kinh tế và tài chính, quân đội và chính sách đối ngoại, Đảng và tư tưởng.
Trước tiên, người em gái của Kim Châng In là Kim Kyong-hui, người cũng được đề bạt tướng bốn sao vào ngày 28/9/2011, là người chịu trách nhiệm hướng dẫn người cháu Kim Châng Un trong những bước chập chững đầu tiên. Mặc dù trong nhiều năm liền bị quản thúc cùng với chồng là Chang Song-teak, người bị thất sủng sau khi Oasinhtơn và Xơun nhận thấy ông có thể là một người lãnh đạo cởi mở trong tương lai, song Kyong-hui lại là người cộng sự gần gũi nhất của Kim Châng In. Là người phụ trách ngành công nghiệp nhẹ, nhà kinh tế học xuất sắc này đã giữ nhiều vị trí hàng đầu trong ban lãnh đạo Bắc Triều Tiên và trong một thời gian dài là người đứng đầu một đơn vị rất nhạy cảm là đơn vị kiểm soát mọi hoạt động buôn bán bất hợp pháp của Bình Nhưỡng (ma túy, tiền giả…).
Xuất thân từ một phái hùng mạnh có ít nhất 4 viên tướng, chồng bà Kyong-hui bảo đảm cho người cháu sẽ kế nhiệm có được sự ủng hộ bất di bất dịch của quân đội. Là Phó Chủ tịch Ủy ban quốc phòng, Chang Song-teak hiện nay là nhân vật có quyền lực lớn nhất ở Bắc Triều Tiên, chỉ sau Kim Châng In. Người ta nói rằng ông là người ủng hộ cuộc đối thoại liên Triều và nối lại thương lượng về phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên.
Còn người thứ tư, Choi Ryon-hae, người cũng vừa được phong tướng, là cựu Bí thư tỉnh ủy tỉnh Hwanghae ở miền Bắc và là một cộng sự gần gũi của Kim Châng In. Là con trai một nhà cách mạng nổi tiếng và là người bạn đồng hành trung thành của Kim Nhật Thành, ông là người bảo đảm về phương diện tư tưởng cho người kế nhiệm đã được chỉ định.
Thời gian chuẩn bị chưa đến một năm, theo tạp chí “Affaires Stratégiques”, là chưa đủ để Kim Châng Un có được kinh nghiệm lãnh đạo, xây dựng nền tảng chính trị và thuyết phục những người còn nghi ngại ở trong nước cũng như ở nước ngoài về khả năng lãnh đạo một đất nước với 24 triệu dân. Không thể đoán được thời kỳ tới sẽ như thế nào, nhưng trong thời gian trước mắt, Bắc Triều Tiên có thể sẽ tỏ ra thận trọng và đưa ra ít sáng kiến, có thể nói đó là một hình thức tê liệt. Một số chuyên gia cảnh báo việc được đào tạo ở phương Tây không có nghĩa là nhất thiết sẽ biến Kim Châng Un thành một nhà cải cách. Nhìn chung, sẽ có nhiều điều không chắc chắn vì không ai biết ai thực sự lãnh đạo Bắc Triều Tiên, kể cả đối với một trong những đồng minh hiếm hoi của nước này là Trung Quốc.
Tờ “Le Soir d’Algérie” dẫn lời bà Stéphanie Kleine-Ahlbrandt, một nhà phân tích thuộc International Crisis Group có trụ sở tại Bắc Kinh, cho biết Bắc Kinh rất lo ngại vì nước này muốn một cuộc chuyển giao quyền lực êm thấm giữa Kim Châng In và Kim Châng Un. Các nhà lãnh đạo Trung Quốc tính rằng Kim Châng In ở lại quyền lực thêm hai năm nữa sẽ giúp ông hoàn thiện các cơ chế cần thiết cho tiến trình này. Giáo sư Joseph Cheng, thuộc Hong Kong City University, đồng tình với quan điểm trên, cho rằng nếu việc tổ chức kế nhiệm không thành có thể dẫn đến hỗn loạn. Đây là giả thiết mà Bắc Kinh muốn tránh bằng mọi giá vì sẽ gây mất ổn định ở biên giới và gây ra làn sóng người tỵ nạn.
Song các chuyên gia Hàn Quốc lại cho rằng việc kế nhiệm đã được điều chỉnh và thúc đẩy nhanh sau khi Kim Châng In bị tai biến não năm 2008, do đó có thể sẽ không gây ra rối loạn trong thời gian đầu. Đối với ông Baek Seung-Joo, thuộc Viện phân tích quân sự Hàn Quốc, Bắc Triều Tiên đã tổ chức tiến trình kế nhiệm một cách hoàn hảo, với gia đình là chỗ dựa chủ chốt. Quân đội và gia đình Kim sẽ nỗ lực để khẳng định Kim Châng Un trong vai trò nhà lãnh đạo và tập hợp xung quanh ông này. Theo giáo sư Yang Moo-Jin, thuộc trường Đại học Xơun, Tổng tham mưu trưởng liên quân Ri Yong-Ho cũng sẽ hỗ trợ gia đình Kim.
Chính sách đối ngoại của Bắc Triều Tiên sẽ không có thay đổi đột biến, cho dù Bình Nhưỡng ngày 18/12/2011 đã tiến hành bắn thử tên lửa tầm ngắn. Bình Nhưỡng cũng không có lợi gì nếu “tráo lại bài” trong khi các cuộc tham khảo trực tiếp mới với Oasinhtơn cho thấy có thể dẫn đến hòa dịu sau nhiều năm căng thẳng xung quanh chương trình hạt nhân của Bắc Triều Tiên. Kim Châng Un, sau một thời gian được đẩy lên đảm nhận một số vị trí lãnh đạo chiến lược về chính trị và quân sự, khó có thể tiến hành thay đổi mạnh về mặt chính trị trong thời gian ông củng cố chính quyền. Hơn nữa, Bắc Triều Tiên muốn trấn an dân chúng đang chịu nhiều khó khăn về xã hội và kinh tế, thiếu đủ thứ và đặc biệt là lương thực cho trẻ em, trong khi ngày kỷ niệm sinh nhật lần thứ 100 của Kim Nhật Thành, nhà sáng lập Cộng hòa dân chủ nhân dân Triều Tiên và ông nội của Kim Châng Un, đang đến gần.
Vấn đề là Kim Châng In ra đi sẽ buộc con trai ông phải lên nắm quyền sớm hơn dự kiến để chắc chắn nắm được quyền lực trong tay trước khi bắt đầu 3 năm để tang cha theo nghi thức truyền thống. Ở Bình Nhưỡng, người dân Bắc Triều Tiên tỏ ra thận trọng. Không ai biết đến vị Vua Sao Mai này, nhưng các nhà văn chính thức của Bình Nhưỡng dường như đã bắt đầu tạo ra huyền thoại.
Hai vấn đề lớn cần giải quyết
Theo ông Jean-Vincent Brisset, Giám đốc nghiên cứu thuộc Viện quan hệ quốc tế và chiến lược Pháp (IRIS), cái chết của nhà lãnh đạo Kim Châng In sẽ không tác động gì nhiều tới tình hình Bắc Triều Tiên, ít nhất là trong thời gian đầu.
Phân tích trên tạp chí “Affaires Stratégiques”, chuyên gia Jean-Vincent Brisset cho rằng sự kiện này không phải là điều bất ngờ vì việc kế nhiệm đã được chuẩn bị từ hơn một năm nay, hơn nữa lại chắc chắn với việc bổ nhiệm Kim Châng Un, Phó Chủ tịch Quân ủy trung ương, tướng bốn sao và là người được giới quan chức cao cấp ủng hộ. Các nước đều tỏ ra thận trọng với việc Kim Châng Un lên thay cha. Đa số các chính phủ phương Tây chờ đợi dấu hiệu của một sự tiến triển theo chiều hướng tích cực.
Báo chí Hàn Quốc cách đây một năm đã phác thảo kịch bản kế nhiệm sau khi Kim Châng Un xuất hiện trước công chúng, bên cạnh cha mình trong một buổi lễ duyệt binh. Tuy nhiên, đây có thể không phải là kịch bản mà Chính phủ Bắc Triều Tiên mong muốn. Kim Châng In muốn truyền ngôi cho con trai mình lúc còn sống, vào năm 2012, nhân dịp kỷ niệm 100 năm ngày sinh Kim Nhật Thành, cha đẻ của Kim Châng In và là nhà sáng lập nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Triều Tiên. Chắc chắn ông muốn tránh cho người kế nhiệm mình phải đối mặt với các cuộc đấu tranh nội bộ mà bản thân ông đã gặp phải vào năm 1994 khi cha ông qua đời.
Kể cả ở một Nhà nước độc tài, tranh giành chính trị nội bộ diễn ra giữa nhiều khuynh hướng khác nhau và sắp tới có thể sẽ ảnh hưởng tới nền tảng của chế độ. Quân đội chắc chắn sẽ đóng một vai trò chủ chốt trong tiến trình này. Tuy là nhân vật có thế lực trong Quân ủy trung ương thuộc Đảng lao động Triều Tiên, song Kim Châng Un chưa thực sự có kinh nghiệm với quân đội và ông sẽ phải thuyết phục giới chỉ huy quân đội rằng dòng họ Kim phải được tại vị.
Một chuyên gia khác, ông Felix de Montety, nhà phân tích của tạp chí “Statafrik”, cho rằng thay đổi lớn có thể sẽ diễn ra trong mối quan hệ giữa nhà lãnh đạo mới và phái nắm giữ chính phủ. Quyền lực của Kim Nhật Thành đối với chính phủ trước đây đã giảm sút, đến thời Kim Châng In lại càng giảm hơn và chắc chắn sẽ còn tiếp tục suy giảm với Kim Châng Un. Chắc chắn Kim Châng Un sẽ phải bước những bước đi đầu tiên dưới sự hướng dẫn của ông chú mình và một số vị nguyên soái xuất thân từ thế hệ lãnh đạo đầu tiên. Căng thẳng nội bộ có thể sẽ gia tăng, nhưng có thể sẽ không tác động đến dân chúng vì chắc chắn sẽ được khoanh gọn lại để không gây ra một “Mùa Xuân Triều Tiên”, nói đúng hơn sẽ diễn ra trong các giới gần gũi với Chủ tịch, nhưng sự hỗ trợ của quân đội chắc chắn sẽ bảo đảm một giai đoạn chuyển tiếp dễ đàng hơn cho Kim Châng Un.
Quân đội Hàn Quốc đang được đặt trong tình trạng báo động, song vẫn chưa thấy một hoạt động bất thường nào của quân đội Bắc Triều Tiên trong những ngày qua. Trong một thời gian dài, Hàn Quốc mơ xích lại được gần với người láng giềng phương Bắc, nhưng giấc mơ đó đã tiêu tan khi Xơun biết được cái giá phải trả để thống nhất nước Đức là như thế nào, hơn nữa nền kinh tế của Hàn Quốc kém hẳn so với nền kinh tế của Tây Đức lúc đó, đồng thời Bắc Triều Tiên lại ở trong tình trạng tồi tệ hơn so với Đông Đức thời đó. Hiện nay, mối quan hệ đã được nối lại, đỡ căng thẳng hơn và mỗi năm lại khá hơn một chút. Ý muốn thống nhất đất nước không còn nguyên vẹn, đặc biệt là về phía Hàn Quốc.
Quả thực là Bắc Triều Tiên hiện nay được coi là một Nhà nước có vũ khí hủy diệt hàng loạt, cụ thể là một kho vũ khí hạt nhân. Chế độ Bắc Triều Tiên mong muốn có vũ khí hạt nhân từ năm 1950, khi Kim Nhật Thành từ năm 1945 bị choáng ngợp trước sức mạnh về phương diện kỹ thuật và quân sự, nhưng đặc biệt về chính trị và tâm lý, của hai quả bom nguyên tử được thả xuống Hiroshima và Nagasaki.
Bắc Triều Tiên chắc chắn hiện nay có đủ plutonium để chế tạo một hoặc nhiều quả bom nguyên tử, nhưng có thể chưa có khả năng. Ngày 9/10/2006, Chính quyền Bình Nhưỡng khẳng định đã tiến hành một vụ thử hạt nhân ngầm dưới đất. Điều này hoàn toàn trùng khớp với mẫu địa chấn thu được lúc đó.
Các vụ thử nghiệm được tiếp tục vào năm 2009 cho thấy các quả bom thử nghiệm lúc đó không mạnh bằng bom mà các cường quốc hạt nhân hiện có, kể cả so với quả bom ở Hiroshima . Vì vậy, Hội đồng Bảo an Liên hợp Quốc đã phải thông qua nghị quyết 1874 lên án việc Bắc Triều Tiên tiếp tục chương trình hạt nhân. Từ năm 2008, Cơ quan năng lượng nguyên tử quốc tế không thể tiếp tục thanh sát trên lãnh thổ Bắc Triều Tiên được nữa.
Về phương diện đối nội, nhà lãnh đạo mới của Bắc Triều Tiên chắc chắn sẽ luôn phải tính tới chương trình hạt nhân quốc gia để tạo uy tín quốc gia cho mình. Trong các mối quan hệ mà ông sẽ thiết lập về phương diện quốc tế, ông sẽ làm thế nào để có thể tận dụng được mối đe dọa của bom nguyên tử? Chương trình này trước hết có một giá trị ngoại giao, cho phép Bình Nhưỡng tiếp tục làm Hàn Quốc, Mỹ, Pháp hay Nga phải lo sợ.
Người ta thường nói Bắc Triều Tiên là một đồng minh lớn của Trung Quốc, nhưng chuyên gia Jean-Vincent Brisset tỏ ra rất dè dặt với ý kiến này vì mối quan hệ giữa hai nước này không cởi mở như người ta vẫn nghĩ. Hơn nữa vì các cuộc tranh luận giữa các nhà lãnh đạo hai nước thường rất khó khăn. Hiện nay, có thể Bắc Triều Tiên muốn chơi con bài răn đe hạt nhân đối với Trung Quốc. Trong khi ảnh hưởng trong vùng của Bắc Kinh đang gia tăng, chính quyền nước này tỏ ra lo ngại trước chính sách hạt nhân của Bắc Triều Tiên ở biên giới giáp lãnh thổ mình. Như vậy, Trung Quốc có thể sẽ là một yếu tố động lực trong cuộc thương lượng quốc tế về giải giáp vũ khí Bắc Triều Tiên. Hơn nữa, Trung Quốc và Hàn Quốc là hai nước cung cấp viện trợ lương thực chính cho Bắc Triều Tiên, nước thường xuyên bị nạn đói đe dọa.
Ngày 17/12/2011, trong khi Chủ tịch Bắc Triều Tiên Kim Châng In đang sống những giờ phút cuối cùng, báo chí chính thức thông báo đã đạt được thỏa thuận với Mỹ nhằm giải quyết nạn thiếu lương thực đang hoành hành ở nước này. Theo một nguồn tin ngoại giao, Bắc Triều Tiên có thể đã cam kết ngừng chương trình làm giàu urani để đổi lấy khoảng 240.000 tấn lương thực.
Thiếu lương thực là một vấn đề kinh niên ở Bắc Triều Tiên và hàng năm, các tổ chức phi chính phủ nhận được nhiều lời kêu gọi hỗ trợ. Tháng 11/2011, Tổ chức nông lương Liên hợp quốc (FAO) công bố báo cáo về tình hình lương thực ở Bắc Triều Tiên với kết quả ở dưới mức được dự báo nhiều. Vụ thu hoạch ngũ cốc năm nay tăng 8%, song khối lượng thu được thấp hơn rất nhiều so với nhu cầu của dân chúng.
Từ năm 1984, Bắc Triều Tiên chưa bao giờ bảo đảm tự túc được lương thực. Sản lượng ở nước này hiện chỉ bằng hơn ½ so với cách đây 10 năm. Các tổ chức FAO và Chương trình lương thực thế giới (PAM) cho biết để đáp ứng nhu cầu lương thực của toàn dân, Bắc Triều Tiên phải nhập khẩu không dưới 739.000 tấn lương thực. Tuy nhiên, do gặp khó khăn về kinh tế, Chính quyền Bình Nhưỡng chỉ lên kế hoạch được 325.000 tấn.
Như vậy, Bình Nhưỡng phải tìm thêm nguồn cung ứng mới và một thỏa hiệp với Mỹ dường như đang hình thành, từ đó có thể giúp Bắc Triều Tiên thoát khỏi cuộc khủng hoảng này. Để đổi lại, ngoài việc ngừng chương trình làm giàu urani, Bắc Triều Tiên cam kết cho phép tiếp tục các cuộc thanh sát của Cơ quan năng lượng nguyên tử quốc tế trên lãnh thổ mình, đồng thời nối lại đối thoại với Hàn Quốc và cho phép kiểm tra nghiêm ngặt việc phân phát lương thực thực phẩm do Mỹ chuyển đến.
Vấn đề còn lại, theo chuyên gia Jean-Vincent Brisset, là liệu Kim Châng Un có tiếp tục sự nghiệp chính trị do cha ông để lại không, hay nhà lãnh đạo trẻ tuổi này (mới 28 tuổi) – người có một tiềm năng lớn, từng có thời du học ở Thụy Sỹ, đã gặp gỡ nhiều người có gốc gác khác nhau, biết nhiều ngoại ngữ và chắc chắn cởi mở hơn cha và ông mình – sẽ chọn con đường mở cửa đất nước ra thế giới bên ngoài để ngăn chặn nạn thiếu lương thực đang tàn phá đất nước này từ nhiều năm nay?
Tháng 9/2011, Bắc Kinh đã không thành công trong việc tái khởi động đối thoại, nhưng chế độ mới ở Bình Nhưỡng sắp tới có thể sẽ phải tổ chức đổi mới trong khi vẫn phải đối mặt với két bạc trống rỗng, nạn đói triền miên, và có thể phải chấp nhận có lập trường mềm dẻo hơn để đổi lấy viện trợ lương thực. Lúc đó sẽ không còn ảo tưởng về một “Mùa Xuân Triều Tiên” nữa.
Làm sao thoát khỏi cô lập?
Theo nhà phân tích Etienne Augé của tạp chí “Statafrik”, nhà lãnh đạo mới của Cộng hòa dân chủ nhân dân Triều Tiên, Kim Châng Un sẽ thừa hưởng một nước có tiếng “rất xấu”.
Trong bài viết dưới đây, chuyên gia Etienne Augé giải thích nguyên nhân bên trong và bên ngoài đã đưa Bắc Triều Tiên đến chỗ bị cô lập trên trường quốc tế như hiện nay. Về phương diện đối ngoại, ông cũng đưa ra một số gợi ý có thể giúp nhà lãnh đạo tương lai của Bắc Triều Tiên đưa đất nước thoát khỏi tình trạng biệt lập để hòa nhập vào cộng đồng quốc tế, dù chỉ ở một mức độ nào đó. Dưới đây là ý kiến của chuyên gia Etienne Augé.
Tại Giải vô địch bóng đá thế giới mới đây, không nước nào ủng hộ Bắc Triều Tiên mặc dù nước này lọt vào vòng chung kết. Quả thực là nước châu Á này nổi tiếng là sống khép kín với thế giới bên ngoài và luôn ở trong tình trạng chiến tranh với người anh em Hàn Quốc cùng dòng máu. Một số nước khác, tuy cũng bị liệt vào danh sách các nước “không lương thiện”, lại nhận được sự ủng hộ của nhiều nước khác trên thế giới. Iran , Xyri hay thậm chí Vênêxuêla đã thành công trong việc tìm kiếm sự ủng hộ của nhiều nước, kể cả ở phương Tây. Người hùng mới của Bắc Triều Tiên có thể nhận được một số lời khuyên để, nếu không đến được với dân chủ thì ít nhất cũng thành công trong việc đưa ra một hình ảnh mới về những gì mà người ta buộc phải gọi là “chế độ độc tài kiểu Xtalin cuối cùng của thế giới”. Cộng hòa dân chủ nhân dân Triều Tiên có nhiều khiếm khuyết nên không có được một tiếng nói ủng hộ trong cộng đồng các dân tộc. Tuy nhiên, nước này vẫn có thể có bạn, giống như các nước độc tài khác, chỉ với một số điều chỉnh trong chính sách thông tin.
Thời của tuyên truyền nay đã hết và không ai còn sử dụng phương pháp của thời Chiến tranh Lạnh lúc cao trào nữa. Đối với Chính phủ Bắc Triều Tiên, quy tắc đầu tiên là sử dụng các thủ lĩnh tạo dư luận làm người tiếp sức để bảo vệ chế độ. Hugo Chavez, nhà lãnh đạo bình dân của Vênêxuêla, hiểu rất rõ nguyên lý này và sử dụng nó đối với tất cả những ai có thể là người chuyển thông điệp có hiệu quả đối với việc làm của ông, đặc biệt nếu họ là người Mỹ và nổi tiếng. Bằng chứng rõ ràng nhất cho thấy hiệu quả của hệ thống tuyên truyền của nhà lãnh đạo Vênêxuêla có thể là ngày diễn ra Sean Penn đề nghị bỏ tù các nhà báo đã gọi Chavez là nhà độc tài. Ai cũng còn nhớ đạo diễn Oliver Stone sải bước trên thảm đỏ tại Liên hoan phim Mostra ở Venise cùng với Hugo Chavez nhân dịp bộ phim tài liệu “South of the Border” của ông về cánh tả Nam Mỹ được công chiếu. Nhà làm phim Michael Moore cũng là một người tiếp sức thú vị. Penn, Stone và Moore nên được mời đến Bình Nhưỡng vào một ngày nào đó để thưởng thức hương vị mùa Hè kiểu Xtalin.
Một nước Bắc Triều Tiên ngày càng có thêm kẻ thù cho thấy nước này đã chọn con đường quyết tử. Cho dù ai cũng biết Người anh Trung Hoa săn sóc Bắc Triều Tiên, song có thể đoán được mối quan tâm đó sẽ không còn tiếp tục khi trao đổi thương mại với Mỹ thắng được các quan niệm tư tưởng trước đây. Như vậy người kế nhiệm nhà lãnh đạo Kim Châng In sẽ cần phải giải thích cho dư luận quốc tế biết ai là kẻ thù thực sự của Cộng hòa dân chủ nhân dân Triều Tiên. Người ta nhớ đến học thuyết Juche với tâm trạng nặng nề, được Kim Nhật Thành soạn thảo, nhưng lại là người đã tài trợ cho nhiều trung tâm nghiên cứu trên toàn thế giới. Đã đến lúc phải tìm một cuộc chiến dễ giải thích trên các phương tiện thông tin đại chúng để giúp xác định vị thế của Bắc Triều Tiên.
Sau khi gần như tất cả các chế độ thuộc chủ nghĩa cộng sản sụp đổ, Bắc Triều Tiên rõ ràng đang đơn độc. Bị Iran vượt xa trong cuộc đấu với phương Tây, bị các nước Nam Mỹ chống chủ nghĩa đế quốc Mỹ thay thế trong mối hận thù đối với Mỹ, bị Cuba bỏ xa trong việc xây dựng một chủ nghĩa xã hội nếu không phải với bộ mặt nhân đạo thì cũng mang dáng vẻ gia đình, Bắc Triều Tiên gần như chỉ có thể lấy cảm hứng từ một nền độc tài bạo chúa khác có gốc gác chủ nghĩa xã hội: đó là Xyri. Gia đình Assad đã thiết lập một truyền thống vững chắc dân chủ cộng hòa cha truyền con nối và thành công trong việc truyền bá truyền thống đó trong một vùng vốn khó có thể thừa hưởng được quyền lực nếu không cho mình là người thuộc dòng giống Nhà Tiên tri. Chế độ Xyri, ngoài vai trò đối tác không thể bỏ qua được trong việc thiết lập sự ổn định ở Trung Đông, cũng có nền kinh tế phát triển và đón nhiều khách du lịch. Làm thế nào Bashar al Assad ở lại được quyền lực và tiếp tục truyền thống độc tài từ người cha Hafez? Đó là bằng cách áp dụng học thuyết con quay gió được Edgar Faure mô tả rất kỹ. Chế độ Xyri không bấu víu lấy những quan điểm tư tưởng mà biết cách bỏ qua các nguyên lý của chính mình, cụ thể bằng cách tham gia liên quân do Mỹ đứng đầu trong Chiến tranh vùng Vịnh năm 1991, hay trái lại khi ủng hộ các phong trào chống phương Tây như Hezbollah.
Như vậy, Kim Châng In có thể phải hoặc đưa ra một thông điệp đấu tranh rõ ràng, hoặc biết cách sử dụng các liên minh để bảo đảm chắc chắn hơn cho người kế nhiệm. Con trai ông có thể sẽ phải không những tiếp tục lãnh đạo dân chúng tận tụy mà còn phải tận dụng được sự hỗ trợ quốc tế có thể thể hiện qua các nhóm Facebook. Cũng cần nhắc lại rằng Thuyết ba thế hệ, theo đó về kinh tế thế hệ thứ nhất tạo ra, thế hệ thứ hai phát triển và thế hệ thứ ba làm lụn bại. Tốt nhất là người kế nhiệm Kim Châng In phải dấn thân vào thế giới huyền bí của các quốc vương mới bảo đảm có được sự ủng hộ của dân chúng, đồng thời phải chấm dứt tuyên truyền về chủng tộc vốn sẽ không dẫn đến đâu ở thế kỷ 21 này.
Một nhà lãnh đạo phải là một con người có uy tín cao độ. Với bộ đồng phục cứng nhắc mặc dù được may đo, chiếc kính không giống của “sao” nào, Kim Châng In không muốn làm gì để chinh phục dân chúng. Tuy nhiên, con người này nổi tiếng là ham mê phim Hollywood vì đây có thể là nguồn cảm hứng cho ông. Kim thuộc thế hệ các nhà độc tài mặc bu-dông, cùng với Ahmadinejad ở Iran , hầu như không tạo uy vì muốn tỏ ra mình rất quần chúng. Nhà độc tài vẫn có thể có lựa chọn để được nể trọng mà không nhất thiết phải khoác bộ vét với càvạt theo kiểu phương Tây. Hugo Chavez ăn mặc theo kiểu nhà binh, theo đúng truyền thống của các nhà độc tài. Cũng có thể mặc trang phục truyền thống, như của Hamid Karzai đã làm siêu lòng phương Tây trong nhiều năm trước khi người khác hiểu ra rằng chiếc áo không làm nên người chiến binh. Nói vậy, song bất kỳ một nhà tạo mẫu nào cũng có thể giúp Chủ tịch Bắc Triều Tiên dễ dàng vượt qua được giai đoạn này.
Trái lại, sẽ là tốt cho Bắc Triều Tiên nếu không tiếp tục chính sách gây hấn thường xuyên đối với các nước láng giềng. Không ai thích ông già hay càu nhàu trong phố lúc nào cũng quát mắng bọn trẻ chỉ vì chúng làm ầm ĩ, và chạy theo kéo chiếc xe máy kêu phành phạch lại. Như vậy, Cộng hòa dân chủ nhân dân Triều Tiên có thể đã đánh đắm một tàu chiến của Hàn Quốc và để trả thù, nước này đã kích hoạt trở lại hệ thống loa phát thanh ở biên giới giữa hai nước. Cộng hòa dân chủ nhân dân Triều Tiên dọa bắn tên lửa vào hệ thống loa này nếu chúng được kích hoạt trở lại. Hàn Quốc lo lắng cho an ninh của mình cũng là đúng, từ đó tham gia các cuộc tập trận với Mỹ, còn người láng giềng phương Bắc dọa trả thù bằng hạt nhân. Dường như Cộng hòa dân chủ nhân dân Triều Tiên đôi khi quên rằng Hàn Quốc, cùng với Cộng hòa nhân dân Trung Hoa, là những nước cung cấp viện trợ lương thực chính cho mình. Qua lời lẽ hùng hổ về chương trình hạt nhân, Bắc Triều Tiên cho thấy họ đã chấp nhận mình không còn phương tiện để xâm lược Hàn Quốc: Chiến tranh Lạnh đã kết thúc, Nhật Bản đã được tái vũ trang trở lại và Hàn Quốc giờ đây là một trong những nước đi đầu thế giới về công nghệ, với một quân đội được trang bị tốt. Còn Bắc Triều Tiên vẫn sống như thời sau Chiến tranh thế giới thứ Hai.
Vấn đề ở đây chính là nước này đóng cửa với thế giới bên ngoài. Bắc Triều Tiên cũng không hoàn toàn nổi trội hơn người khác vì chỉ đứng trước vị trí cuối cùng trong bảng xếp hạng của RSF về tự do báo chí, nước xếp cuối bảng là Êritơria. Chỉ một số ít người chứ không phải toàn dân được sử dụng Internet. Bắc Triều Tiên còn phải làm một việc quan trọng nữa là hiểu được thế giới hiện đại: một chế độ độc tài hoàn toàn vẫn có thể tồn tại kể cả khi cho phép sử dụng Internet. Thế giới ngày nay không giống như trong phim “Năm 1884″ của Owell, mà giống với phim “Điều tốt nhất của mọi thế giới” của Huxley hơn. Tốt nhất là sử dụng truyền thông như Hugo Chavez đã làm hơn là tin rằng vào năm 2010, một nước vẫn có thể có tương lai mà không cần mở cửa ra thế giới bên ngoài.
Mới đây, một cuộc triển lãm ở Viên (Áo) đã gây ra một vụ bê bối khi trưng bày một số tác phẩm nghệ thuật mang tính tuyên truyền của Bắc Triều Tiên. Có nên trưng bày các bức tranh và ảnh đó không, vì có nguy cơ góp phần phát triển chế độ đó? Câu hỏi được đặt ra cho các nước còn lại trên thế giới là: đưa Bắc Triều Tiên phát triển theo hướng quan tâm tới nhân quyền nhiều hơn hay bóp nghẹt một chế độ có những nhà lãnh đạo lấy chính sách khắc khổ kiểu Xtalin, vốn không hợp thời, làm cái cớ để bỏ đói dân chúng? Không giống với Xyri , Iran , Vênêxuêla hay Cuba , Bắc Triều Tiên nếu có bị xóa sổ cũng không ai bị sốc cả. Nếu có thể không tin nhà lãnh đạo sắp tới sẽ thay đổi bất kỳ cái gì đó của chế độ hiện nay, thì cũng có thể hy vọng một ngày nào đó, nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Triều Tiên sẽ khác với một công viên nhà ma của chủ nghĩa xã hội.

—–

Phân tích của cựu Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ P.J. Crowley:
Trong một năm có nhiều nhà độc tài bị lật đổ thì ông Kim Châng In lại chết vì lý́ do tự nhiên. Có nhiều dấu hiệu cho thấy rằng dân chúng CHCDND Triều Tiên, những người vẫn bị cô lập với phần còn lại của thế giới, sẽ thương tiếc ông. Chỉ điều này đã nói lên rất nhiều về Bắc Triều Tiên và tại sao nước này khác với các quốc gia toàn trị khác như Libi và Xyri – một đang trong giai đoạn chuyển giao và một đang bị sức ép từ mọi phía.
Điều khiến Bắc Triều Tiên khác biệt với Irắc là Bình Nhưỡng thực sự có trong tay vũ khí hạt nhân. Đây cũng là lý do tại sao sẽ không xảy ra một “Mùa Xuân Bình Nhưỡng” trong tương lai gần. Có thể là một ngày nào đó, nhưng không phải bây giờ.
Trong thời gian trước mắt, Mỹ và những nước mà sự an nguy có liên quan đến Bắc Triều Tiên còn đang phải phòng tránh một “Mùa Đông Bình Nhưỡng” khi Bắc Triều Tiên hoặc sẽ bị phá tan với các hậu quả thảm khốc đối với Hàn Quốc, hoặc là tự bùng nổ, khiến người tị nạn tứ tán. Trung Quốc sẽ làm tất cả mọi thứ có thể để ngăn chặn kịch bản này.
Sự sống còn của chế độ
Tuy cái chết của lãnh tụ Kim Châng In quả là cú sốc đối với thể chế hiện hành, Bắc Triều Tiên thực ra cũng đã có kế hoạch chuyển giao quyền lực. Vị “Lãnh tụ kính yêu” gần đây đã yếu đi nhiều và cách đây hơn một năm đã chỉ định người con trai út của mình, Kim Châng Un, một thanh niên chưa qua thử thách và không được biết tới nhiều, làm người kế vị.
Thêm nữa, Bắc Triều Tiên đã từng trải qua việc này ít nhất một lần trong quá khứ không xa khi vị “Lãnh tụ vĩ đại” Kim Nhật Thành, cha của Kim Châng In, người sáng lập nước CHDCND Triều Tiên, qua đời năm 1994. Chưa nói tới sự sùng bái cá nhân ở Bắc Triều Tiên, gia đình họ Kim, các quan chức cao cấp và tướng lĩnh quân đội đã tạo thành một cơ chế lãnh đạo tập thể ở bên trong Đảng Lao động Triều Tiên.
Kim Châng Un đã được phong quân hàm đại tướng, thật không tồi cho một người mới gần 30 tuổi đầu, nhưng ông ta còn lâu mới sẵn sàng để có thể lãnh đạo Vương quốc Ẩn dật vốn bị cô lập, suy thoái và đang đói khát theo đúng nghĩa đen. Quá trình chuyển giao sẽ mất nhiều tháng, nếu không muốn nói là nhiều năm, như đã từng xảy ra với ông Kim cha. Theo quan điểm của giới lãnh đạo Bắc Triều Tiên, sự sống còn của chế độ mới là điều quan trọng nhất.
Giới lãnh đạo CHDCND Triều Tiên đã chứng tỏ là họ cũng rất giỏi xoay xở. Trong thời đại với những biến chuyển lớn lao trên toàn cầu, từ kết thúc Chiến tranh Lạnh cho tới sự hình thành một cộng đồng các quốc gia dân chủ, một thế giới đang toàn cầu hóa và sự kiện Mùa Xuân Arập trong năm nay, Bắc Triều Tiên vẫn cứ mãi bám giữ thể chế của mình như một đứa trẻ bướng bỉnh mãi không lớn trên trường quốc tế.
Đối phó với Bắc Triều Tiên là cả một sự lặp đi lặp lại chu kỳ nhượng bộ lấy lòng rồi lại gây gổ hung hăng, khi nước này đang cố vừa phát triển vũ khí hạt nhân vừa muốn có được quan hệ bình thường với cộng đồng quốc tế, nhất là với Mỹ.
Các hành động khiêu khích, các cuộc phóng tên lửa, thử nghiệm hạt nhân và gần đây nhất là vụ đâm chìm tàu chiến và pháo kích tới một hòn đảo của Hàn Quốc thế nào rồi cũng được nối tiếp bằng động thái ngoại giao và những lời hứa hẹn rằng CHDCND Triều Tiên sẽ có hành động về chương trình hạt nhân của họ. Thế rồi các động thái nửa vời này chắc chắn sẽ lại được tiếp nối bằng các hành động khiêu khích, và một chu kỳ nữa lại bắt đầu.
Trong vòng bí mật
Trong khi có thể kiềm chế CHDCND Triều Tiên, thế giới vẫn không thể coi nhẹ quốc gia này, bởi vì công nghệ hạt nhân là công cụ hái ra tiền duy nhất mà Bình Nhưỡng sẵn sàng bán cho một số quốc gia đang mong muốn sở hữu, từ Pakixtan cho đến Iran và Libi. Trong khi điều này có thể mang lại lợi ích cho ông Kim Châng In và các thuộc hạ của ông, nó không giúp ích gì cho người dân Bắc Triều Tiên. Ngoài sự cố gắng sống còn, một đặc điểm khác của chế độ Kim Châng In là bỏ mặc người dân.
Dù không ai biết chắc chắn, người ta vẫn cho rằng hàng triệu người Bắc Triều Tiên đã chết vì đói khổ và đây thực sự là tội ác chống lại nhân loại. Sự tương phản rõ rệt giữa hai miền Triều Tiên trong phương diện phát triển có thể quy về một yếu tố đó là bản chất và chất lượng của chính quyền. Trong nửa thế kỷ qua, Hàn Quốc đã phát triển như một nền kinh tế toàn cầu và trở thành một cường quốc dẫn đầu khu vực.
Trong khi đó, CHDCND Triều Tiên, vốn từng có thời phát triển hơn Hàn Quốc, đã phá hỏng nền kinh tế tới mức không còn khả năng nuôi sống người dân của mình. Một phái đoàn Mỹ do đặc phái viên mới về Bắc Triều Tiên Glyn Davies dẫn đầu dự kiến sẽ gặp gỡ những người đồng nhiệm Bắc Triều Tiên, trong đó có Thứ trưởng Ngoại giao Kim Kye-gwan, ở Bắc Kinh vào tuần này.
Tin cho biết, Mỹ hy vọng sẽ (một lần nữa) đạt thỏa thuận về các biện pháp chứng tỏ CHDCND Triều Tiên nghiêm túc trong việc chấm dứt chương trình hạt nhân của mình. Đổi lại, CHDCND Triều Tiên sẽ được hỗ trợ lương thực, tuy nước này cần chấp thuận cho quốc tế giám sát quá trình phân phối để bảo đảm lương thực đến tay những người đang cần chứ không phải quân đội. Hai bên sẽ thống nhất một lộ trình quay trở lại bàn đàm phán sáu bên, trong đó Mỹ sẽ có đối thoại trực tiếp với CHDCND Triều Tiên. Tất cả điều này chắc sẽ phải tạm ngưng khi Bắc Triều Tiên tiến hành quá trình chuyển giao. Bắc Triều Tiên trở lại bàn đàm phán nhanh chóng như thế nào và liệu Bình Nhưỡng có tiếp tục công việc của các cuộc đàm phán đang dang dở hay không – trả lời cho các câu hỏi này sẽ giúp chúng ta hiểu được phần nào hiệu quả của quá trình chuyển giao, quyền lực của lãnh đạo nước này đối với người dân và sự cấp bách của nhu cầu lương thực.
Trước mắt, có khả năng dễ dàng gia tăng căng thẳng giữa hai miền Triều Tiên. Miền Bắc có thể tung ra các lời lẽ đao to búa lớn hoặc có hành động khiêu khích để chứng tỏ rằng ban lãnh đạo vẫn duy trì quyền lực bất chấp cái chết của lãnh tụ Kim Châng In. Miền Nam , sau khi đã trải qua vụ chìm tàu Cheonan và vụ pháo kích đảo Yeonpyeong, có thể sẽ không còn kiên nhẫn thêm nữa. Các nỗ lực ngoại giao nay sẽ phải tập trung vào để ngăn chặn sự hiểu lầm hoặc leo thang căng thẳng. Ở mức độ chiến lược, các sự kiện đang diễn ra tại Irắc, Libi, Xyri và Iran, những quốc gia mong muốn phát triển vũ khí hạt nhân, có thể sẽ càng khiến lãnh đạo CHDCND Triều Tiên tin rằng công nghệ hạt nhân có ý nghĩa quan trọng sống còn đối với sự tồn tại chế độ của họ. Do vậy cuộc đàm phán hạt nhân với Bắc Triều Tiên, vốn chưa bao giờ dễ dàng, sẽ có khả năng bế tắc thêm một lần nữa. Thật ra, chẳng ai đoán trước được CHDCND Triều Tiên sẽ làm gì. Khi Kim Châng In còn sống chúng ta đã không biết mấy về những gì xảy ra ở Bình Nhưỡng. Bây giờ, khi ông ta chết đi, chúng ta chắc còn biết ít hơn.

—

Bài viết của Tony Michell thuộc Công ty tư vấn kinh doanh Âu-Á
CHDCND Triều Tiên và Hàn Quốc không có nhiều điểm giống nhau. Điểm chung có lẽ chỉ là về địa lý, cùng nằm trên bán đảo Triều Tiên. CHDCND Triều Tiên có khoảng 25 triệu dân (có số dân đông thứ 48 trên thế giới), so với 48 triệu dân tại Hàn Quốc.
Một số trong những khác biệt rõ nét nhất là thu nhập bình quân đầu người của người dân hai miền Nam-Bắc. Người Hàn Quốc có thu nhập bình quân đầu người 20.000 USD, trong khi người Bắc Triều Tiên thu nhập khoảng 1.000 USD mỗi năm. Vì CHDCND Triều Tiên hiếm khi đưa ra thống kê nên con số thực của GDP chỉ có thể phỏng đoán mà thôi.
Trên thực tế, kinh tế CHDCND Triều Tiên tăng trưởng âm trong hai năm qua, sau nhiều năm tăng trưởng dương. Tuy nhiên, xét về tổng GDP, quy mô của nền kinh tế CHDCND Triều Tiên tương đương với Irắc trước khi có chiến tranh.
Trước năm 1945, Hàn Quốc là nước chủ yếu dựa vào nông nghiệp, trong khi CHDCND Triều Tiên là quốc gia công nghiệp. Tình hình đã đảo ngược khi Hàn Quốc có nông nghiệp chỉ chiếm khoảng 2% GDP so với khoảng 20-25% kinh tế CHDCND Triều Tiên phụ thuộc vào nông nghiệp.
Tuy nhiên, CHDCND Triều Tiên với nền kinh tế tập trung, vẫn có ngành công nghiệp nặng, và cũng có đáng kể nguồn tài nguyên khoáng sản, bao gồm mỏ vàng, quặng sắt, và hàng loạt loại đất hiếm cũng như urani.
Trong nhiều lĩnh vực, CHDCND Triều Tiên từng là nước cộng sản thành công nhất, với tăng trưởng cao (xét trong khuôn khổ của một nước Cộng sản) cũng như tỷ lệ đảng viên cao.
Trên thực tế, GDP bình quân đầu người của CHDCND Triều Tiên cao hơn của Hàn Quốc cho đến giữa những năm 1970. Vậy khi nhìn vào CHDCND Triều Tiên thì người ta thấy có cơ hội gì về kinh doanh?
Vấn đề đầu tiên, trừ khi bạn là công dân Trung Quốc, việc xin thị thực là khó khăn. Một khi vào được CHDCND Triều Tiên sau đó thì bạn phải đối mặt với vấn đề “phong tỏa của Mỹ”, theo cách gọi của CHDCND Triều Tiên. Đối phó với lệnh cấm vận thương mại này chắc chắn là quá trình mất thời gian để học hỏi, theo kinh nghiệm bản thân tôi.
Trong năm 1994, Bộ Tài chính Mỹ đã tịch thu của tôi 4.000 USD khi tôi chuyển tiền để trang trải chi phí hoạt động hàng tháng cho văn phòng tư vấn của mình ở Bắc Triều Tiên. Số tiền này một vài năm sau cũng được hoàn trả, khi quan hệ Mỹ và CHDCND Triều Tiên giảm căng thẳng đôi chút dưới thời chính quyền của Tổng thống Bill Clinton.
Vậy bài học là gì? Không bao giờ dùng đồng USD để thanh toán qua hệ thống ngân hàng New York . Để tránh sự cố kiểu này, người CHDCND Triều Tiên đã dùng đồng euro làm ngoại tệ ở mức kỷ lục từ đầu thập niên trước. Điều này khá ổn vào cuối thập niên trước khi đồng USD và đồng euro không chênh nhau nhiều. Tuy nhiên, người nước ngoài kinh doanh ở Bình Nhưỡng thấy đắt đỏ hơn khi đồng euro bắt đầu lên giá.
Hầu hết, nếu không phải tất cả, các công ty đa quốc gia phương Tây tránh kinh doanh trực tiếp với CHDCND Triều Tiên vì họ sợ bị Bộ Tài chính Mỹ phạt. Tuy nhiên, đối với doanh nghiệp nhỏ hơn, cho dù từ phương Tây hay nhiều khi là từ Trung Quốc, mọi chuyện không khó khăn tới như vậy. Nhưng hầu hết các sản phẩm có tiềm năng sử dụng kép, tức là có thể được quân đội sử dụng, bao gồm máy vi tính, có thể thuộc hạng mục cấm được xuất khẩu từ hầu hết các quốc gia vào CHDCND Triều Tiên.
May mắn thay cho CHDCND Triều Tiên là những hạn chế này, có từ thời Chiến tranh Lạnh, lại không được áp dụng ở Trung Quốc. Do đó, đối với một doanh nghiệp nhỏ, CHDCND Triều Tiên có các cơ hội kinh doanh toàn diện. Hàng nghìn doanh nghiệp Trung Quốc đã vào CHDCND Triều Tiên và kiếm tiền rất tốt. Một số ít các công ty phương Tây cũng làm như vậy khi mở các nhà hàng quy mô nhỏ và các doanh nghiệp khác, bao gồm khách sạn, điện thoại di động và các hoạt động tín dụng vi mô. Cơ hội sẽ gia tăng nếu CHDCND Triều Tiên có thể cải thiện nền kinh tế.
CHDCND Triều Tiên, với lực lượng lao động chuyên cần và giá rẻ, và các nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú, có tiềm năng để phát triển nếu được phép thâm nhập vào các thị trường trên thế giới và tự do vay vốn. Tuy nhiên, giới lãnh đạo tập thể mới của CHDCND Triều Tiên đang phải đối mặt với một số nhiệm vụ. Đầu tiên là làm thế nào để đảm bảo người dân có đủ lương thực và thực phẩm.
Đã có những nỗ lực nhằm tăng sản lượng lương thực kể từ giai đoạn khủng hoảng hồi 1995-1999, thời kỳ kinh tế suy sụp khiến một triệu người CHDCND Triều Tiên chết đói (mặc dù nhiều người đưa con số cao hơn gấp ba lần). Trong những năm 1990, Chương trình Lương thực Thế giới và nhiều tổ chức phi chính phủ đã ra tay giúp đỡ CHDCND Triều Tiên. Tuy nhiên, 2011 là năm các các nhà tài trợ mệt mỏi và Hàn Quốc đã không cung cấp lương thực hoặc phân bón cho CHDCND Triều Tiên kể từ khi Tổng thống Lee lên nắm quyền vào năm 2008.
Nhiệm vụ thứ nhất, Mỹ trong năm nay đã cung cấp viện trợ lại cho Bình Nhưỡng. CHDCND Triều Tiên cần phát triển, chứ không phải nhận viện trợ, nhưng các chính phủ phương Tây hiện nay trừng phạt CHDCND Triều Tiên bằng cách chỉ viện trợ khẩn cấp mà không cấp viện trợ phát triển.
Nhiệm vụ thứ hai, tiếp tục những bước cải cách của năm 2002, theo đó đưa ra cơ chế thị trường trên quy mô hạn chế. Người ta thấy có sự chấp nhận một cách miễn cưỡng rằng lực đẩy thị trường có thể đảm bảo cung cấp thực phẩm cho mọi người trong khi hệ thống phân phối nhà nước không thể gánh vác được bổn phận này. Tuy nhiên, tăng trưởng để dẫn tới sự khác biệt về tài sản và chủ nghĩa cá nhân khiến giới bảo thủ tại Bắc Triều Tiên lo ngại.
Nhiệm vụ thứ ba, đối phó với sự phong tỏa kinh tế của Mỹ. Việc phong tỏa được thực thi qua các biện pháp trừng phạt của Liên hợp quốc, áp đặt khi CHDCND Triều Tiên lần đầu tiên thử vũ khí hạt nhân. CHDCND Triều Tiên tin rằng vũ khí hạt nhân của họ là công cụ phòng thủ chính để chống lại một thế giới thù địch, và sẽ bỏ vũ khí này khi Mỹ ký hiệp ước hòa bình “kết thúc” chiến tranh Triều Tiên 60 năm trước đây.
CHDCND Triều Tiên nói rằng hiệp ước này vẫn còn ở dạng hiệp ước đình chiến.
Nhiệm vụ thứ tư, khuyến khích kinh nghiệm có được như Khu công nghiệp Kaesong , là sự hợp tác phát triển kinh tế với Hàn Quốc. Tại đây, khoảng 123 công ty Hàn Quốc sử dụng hơn 48.000 người CHDCND Triều Tiên với mức lương thấp và có kỹ năng để sản xuất sản phẩm cho thị trường Hàn Quốc và các thị trường khác.
Trong tháng này đã có cuộc họp giữa các doanh nhân từ Hàn Quốc và CHDCND Triều Tiên để thảo luận về hướng làm thế nào để mở rộng khu công nghiệp này. Cuối cùng và là ưu tiên cho giới lãnh đạo mới của CHDCND Triều Tiên sẽ là nhiệm vụ tiếp tục việc xây dựng lại các ngành công nghiệp bị hạn chế và tu sửa các tòa nhà lớn ở Bình Nhưỡng để kỷ niệm sinh nhật lần thứ 100 của ông Kim Nhật Thành. Đó là một chương trình tái thiết mà giới lãnh đạo tin rằng sẽ đảm bảo cho người dân CHDCND Triều Tiên rằng đất nước của họ đang trở thành một nước tiên tiến.

Robert Peraza, who lost his son Robert David Peraza in 9/11, pauses at his son’s name at the North Pool of the 9/11 Memorial.

2.

A whirpool forms off the Japanese coast after the tsunami on March 11.

(Reuters / Kyodo )

3.

This sightseeing boat, Hama Yuri, was pulled 1300 feet from the coast and somehow balanced itself on a two story house during the tsunami in Japan.

4.

Members of the national security team receive an update on the mission against Osama bin Laden in the Situation Room of the White House on May 1.

(Reuters / HANDOUT)

5.

Two lights from the former site of the World Trade Centers shine for the 10th anniversary of 9/11.

(Reuters / GARY HERSHORN)

6.

Phyllis Siegel, 76, left, and Connie Kopelov, 84, both of New York, embrace after becoming the first same-sex couple to get married at the Manhattan City Clerk’s office.

(Getty Images / STAN HONDA)

7.

A protester gets sprayed in the face with pepper spray at an Occupy Portland protest. (Randy L. Rasmussen/The Oregonian)

8.

A before and after shot of Joplin, Missouri after a massive tornado on May 22.

Source: zeitlosimagery

9.

Friends and loved ones gather at the Oslo cathedral to mourn 93 victims killed in twin terror attacks from a bombing in downtown Oslo and a mass shooting on Utoya island on July 24.

(Getty Images / Paula Bronstein)

10.

A monstrous dust storm (Haboob) roared through Phoenix, Arizona in July.

Source: danbryant.com

11.

President Obama signs a bill to repeal Don’t Ask Don’t Tell.

(AP / Evan Vucci)

12.

Christians protect Muslims during prayer in Cairo, Egypt.

Source: @NevineZaki

13.

An aerial shot of the damage immediately following the Japanese tsunami.

(Reuters / KYODO)

14.

A girl in isolation for radiation screening looks at her dog through a window in Nihonmatsu, Japan on March 14.

(Reuters / Yuriko Nakao)

15.

A man sits in front of a destroyed apartment building following the Joplin, Missouri tornado. (Reuters)

16.

A University of California Davis police officer pepper-sprays students during their sit-in at an “Occupy UCD” demonstration in Davis, California. (Jasna Hodzic)

17.

A mother comforts her son in Concord, Alabama, near his house which was completely destroyed by a tornado in April.

(AP / Jeff Roberts)

18.

Chile’s Puyehue volcano erupts, causing air traffic cancellations across South America, New Zealand, Australia and forcing over 3,000 people to evacuate. (Reuters)

19.

Firefighters of Ladder Company 4 — which lost seven men on 9/11 — perched together on their aerial ladder, watching a news bulletin in Times Square declaring that Osama bin Laden was dead on May 2.

Source: lens.blogs.nytimes.com

20.

Slain Navy SEAL Jon Tumilson’s dog “Hawkeye” lays next to his casket during funeral services in Rockford, Iowa. Tumilson was one of 30 American soldiers killed in Afghanistan on August 6 when their helicopter was shot down during a mission to help fellow troops who had come under fire.

21.

A makeshift Steve Jobs memorial at the Apple Store in SOHO New York.

Source: publicdomainclip-art.blogspot.com

22.

Cars are abandoned on Chicago’s Lake Shore Drive during the “Snowpocalypse” in February.

Source: chicagotribune.com

23.

Facebook played an extremely important role in the uprisings throughout the Middle East.

Source: theatlanticwire.com

24.

84-year-old Dorli Rainey was pepper sprayed during a peaceful march in Seattle, Washington. She would have been thrown to the ground and trampled, but luckily a fellow protester and Iraq vet was there to save her. (Joshua Trujillo / seattlepi.com)

25.

Australian Scott Jones kisses his Canadian girlfriend Alex Thomas after she was knocked to the ground by a police officer’s riot shield in Vancouver, British Columbia. Canadians rioted after the Vancouver Canucks lost the Stanley Cup to the Boston Bruins.

(Getty Images / Rich Lam)

26.

Hurricane Irene approaches the east coast.

27.

Billy Stinson comforts his daughter Erin Stinson as they sit on the steps where their cottage once stood on August 28 in Nags Head, N.C. The cottage, built in 1903 and destroyed by Hurricane Irene, was one of the first vacation cottages built on Albemarle Sound in Nags Head.

(Getty Images / Scott Olson)

28.

Flowers and tributes are seen outside the home of Amy Winehouse in London on July 24.

(Reuters / STEFAN WERMUTH)

29.

Office workers gather on the sidewalk in downtown Washington, D.C., moments after a 5.9-magnitude earthquake shook the nation’s capital. The earthquake was centered northwest of Richmond, Va., but could be felt from North Carolina to Massachusetts.

(AP / J. Scott Applewhite)

30.

Mihag Gedi Farah, a seven-month-old child, is held by his mother in a field hospital of the International Rescue Committee in the town of Dadaab, Kenya. The baby has since made a full recovery.

(AP / Schalk Van Zuydam)

31.

A woman jumps from a burning building during the London riots in August. (Amy Weston / WENN.com)

32.

Office workers look for a way out of a high rise building in central Christchurch, New Zeland on February 22. A strong earthquake killed at least 180 people.

(Reuters / Simon Baker)

33.

A woman cries while sitting on a road amid the destroyed city of Natori, Miyagi Prefecture in northern Japan after the massive earthquake and tsunami.

(Reuters / ASAHI SHIMBUN)

34.

A demonstrator shows his bottom to riot police during a protest by European workers and trade union representatives to demand better job protection in the European Union countries in Brussels on March 24.

(Reuters / Thierry Roge)

35.

A woman rebel fighter supporter fires an AK-47 rifle as she reacts to the news of the withdrawal of Libyan leader Muammar Gaddafi’s forces from Benghazi on March 19.

(Reuters / GORAN TOMASEVIC)

36.

Police spray Ugandan opposition party leaders with colored water during demonstrations in the capital Kampala on May 10.

(Reuters / James Akena)

37.

A student is punched in the face by a police officer in Chile. Students in Chile are demanding a new framework for education.

(Reuters / VICTOR RUIZ CABALLERO)

38.

An aid worker using an iPad captures an image of a dead cow’s decomposing carcass in Wajir near the Kenya-Somalia border on July 23.

(Reuters / STRINGER)

39.

A Libyan rebel is pictured with Gadhafi’s golden gun.

(Getty Images / Philippe Desmazes)

40.

Harold Camping speaks about the end of the world. The world was supposed to end on May 22 of this year.

(AP / Marcio Jose Sanchez)

41.

A phone hangs off the hook on Wall Street.

(Reuters / LUCAS JACKSON)

42.

US gay service members march in a gay pride parade for the first time ever.

(Getty Images / Sandy Huffaker)

43.

A woman hangs onto a street sign in chest deep water along the flooded streets in Rangsit on the outskirts of Bangkok on October 24.

(Getty Images / Paula Bronstein)

44.

A distressed bride attempts suicide in China after her fiance abruptly called off their marriage. Still in her wedding gown, she tried to kill herself by jumping out of a window of a seventh floor building. Right as she jumped, a man managed to catch and save her.

(Reuters / CHINA DAILY)

45.

A U.S. Army soldier takes five with an Afghan boy during a patrol in Pul-e Alam, a town in Logar province, eastern Afghanistan.

(Reuters / Umit Bektas)

46.

Yingluck Shinawatra & Truong Tan Sang “hand in hand – eye in eye”

(TTXVN/HB&Sam)

Còn theo Thomas Armstrong, lý thuyết mới hiện nay là “trí thông minh đa dạng” gồm 7 loại hình: Trí thông minh ngôn ngữ, không gian, âm nhạc, vận động cơ thể, logic, tương tác cá nhân và trí thông minh nội tâm. Ngoài ra còn có 2 loại hình thông minh khác là khả năng Đánh thức những tiềm năng nở muộn và củng cố mối liên kết lỏng lẻo.

Tuy nhiên càng ngày, người ta càng cho rằng EQ quan trọng hơn IQ, như người ta thường nói: “Với IQ người ta tuyển lựa bạn, nhưng với EQ, người ta đề bạt bạn”. Những người thành đạt không phải là người có IQ cao nhất mà có EQ cao nhất.

Bắt đầu từ năm 1990, nhà tâm lý học Peter Salovey ở ĐH Yale và John Mayer ở ĐH New Hampshire đã đưa ra thuật ngữ Trí thông minh cảm xúc (Emotional Intelligence, hoặc Emotional Quotient – EQ). EQ đo lường năng lực, khả năng hay kỹ năng của một người trong cảm nhận, đánh giá, và quản lý cảm xúc của bản thân, của người khác hay của một nhóm người.

Trong một thời gian dài người ta dùng chỉ số IQ để tìm kiếm người tài vì tin rằng người có IQ cao sẽ có xác suất thành công cao hơn người khác. Tuy vậy một số nghiên cứu khoa học lại cho thấy chỉ 25% số người thành công là có chỉ số IQ cao hơn trung bình. Nghĩa là chỉ số IQ không giải thích được sự thành công vượt trội của 75% số người còn lại. Kết quả nghiên cứu đã loại yếu tố về năng lực chuyên môn. Cuối cùng những người nghiên cứu khẳng định rằng chỉ số EQ mới là yếu tố quyết định sự thành công trong cuộc sống và công việc.

Trong khi chỉ số thông minh ít khi thay đổi theo thời gian, thì chỉ số thông minh cảm xúc có thể được “học” và thay đổi vào bất cứ giai đoạn hay môi trường nào. Để thành công trong môi trường làm việc, Daniel Goleman – người được xem là nhà nghiên cứu hàng đầu về EQ hiện nay đã đề xuất chúng ta phải có những năng lực xúc cảm cá nhân gồm: năng lực tự nhận biết bản thân, năng lực tự điều chỉnh, năng lực tạo động lực; và những năng lực thông minh xúc cảm xã hội gồm: năng lực thấu cảm với người khác và năng lực giao tiếp xã hội.

Năng lực tự nhận biết cảm xúc bản thân giúp chúng ta hiểu rõ cảm xúc hiện tại của mình và giúp chúng ta nhận biết vai trò quan trọng của cảm xúc đối với kết quả công việc của mình. Biết tự đánh giá bản thân còn giúp chúng ta hiểu điểm mạnh, điểm yếu của mình, giúp chúng ta can đảm thể hiện những suy nghĩ chưa được chấp nhận, và dám một mình theo đuổi cái đúng. Trong khi đó, năng lực tự điều chỉnh giúp chúng ta kềm giữ mọi cảm xúc bốc đồng của bản thân, giữ được sự bình tĩnh, lạc quan ngay cả trong những thử thách khó khăn nhất.

Đối với những người có năng lực tạo động lực, họ thường xem kết quả của công việc là thước đo cuối cùng cho sự thành bại. Chính vì thế họ luôn cố gắng phát triển bản thân và mong muốn vượt qua hay ít nhất đạt được những tiêu chuẩn hoàn hảo. Những cá nhân này luôn tìm thấy mục tiêu của bản thân trong mục tiêu của tập thể. Họ luôn chú ý đến giá trị, mục tiêu của tổ chức trước khi ra quyết định.

Bên cạnh một số năng lực kể trên, có những người còn có khả năng thấu cảm người khác. Họ có thể cảm nhận, dự đoán được cảm xúc và hoàn cảnh của người khác, có khả năng bày tỏ sự quan tâm của mình một cách chủ động đối với người khác. Hoặc cũng có người có năng lực phát triển người khác. Họ có năng lực cảm nhận được nhu cầu phát triển bản thân của người khác, sẵn sàng kèm cặp, hỗ trợ cho những người đó phát triển.

Nói đến năng lực giao tiếp xã hội của một người, chúng ta có thể kể đến năng lực truyền đạt thông tin, năng lực quản lý xung đột, năng lực lãnh đạo hay năng lực tạo sự thay đổi, năng lực hợp tác với người khác…

Người có năng lực quản lý sự xung đột có khả năng “xử lý” những tình huống căng thẳng một cách êm đẹp. Họ có khả năng thương thuyết và giải quyết những mối bất hòa, đưa ra giải pháp để hai bên cùng thắng. Trong khi đó người có năng lực lãnh đạo sẽ tạo cảm hứng cho mọi người làm việc, làm cho họ tin và hướng theo một tầm nhìn, một mục tiêu chung. Dù ở vị trí nào họ cũng sẵn sàng tiến lên để nhận lãnh trách nhiệm, họ tạo ảnh hưởng lên người khác bằng chính những hành động của mình. Còn người có năng lực hợp tác luôn tạo ra một môi trường làm việc vì mục đích chung, trong đó mọi người đều có cơ hội để phát triển.

EQ một phần là bẩm sinh nhưng cũng do giáo dục, rèn luyện mà có được. Việc giáo dục tình cảm phải được thực hiện từ khi trẻ còn nhỏ, hệ thần kinh chưa trưởng thành, có nhiều cơ hội tiếp nhận những cảm xúc mới. EQ không đối lập với IQ, mà mục đích của giáo dục là phát triển song song hai chỉ số này. Có những người được thiên phú cả hai, nhưng không ít người lại thiếu cả hai.

Khác với IQ đã xây dựng được một hệ thống trắc nghiệm, đo bằng con số cụ thể, EQ chưa có được một công thức tính toán riêng, vì trí thông minh xúc cảm là một phẩm chất phức tạp, biểu hiện qua những cái khó thấy như sự tự ý thức, sự thấu cảm, tính kiên trì, lạc quan, tính quyết tâm và khả năng hoạt động xã hội.

Năm 1997, nhà tâm lý học người Mỹ Paul Stoltz lần đầu tiên đưa ra 1 khái niệm mới: AQ (Adversity Quotient) trong cuốn sách “Adversity Quotient: Turning Obstacles into Opportunities” (AQ: Xoay chuyển trở ngại thành cơ hội). Trong đó, ông định nghĩa, AQ là đại lượng đo khả năng đối diện và xoay sở của một người trước các thay đổi, áp lực và các tình huống khó khăn. Tại sao một số người trở nên xuất chúng, rất thành công, trong khi những người khác lại nản lòng, thất bại cho dù họ có thừa thông minh hoặc tư cách tốt? Điểm khác nhau giữa họ chính là sự chênh lệch về AQ – khả năng đương đầu và đương đầu có hiệu quả trước bất hạnh và nghịch cảnh.

Trong cuốn sách xuất bản sau đó, Adversity Quotient @ Work, bàn kỹ hơn về vấn đề tương tự, ông giải thích cụ thể hơn cách thức áp dụng khái niệm AQ, để có thể mang lại lợi ích.

Paul Sloltz đã phát triển khá nhiều ý tưởng của mình từ những nhà tâm lý học đi trước, như Abraham Maslow, tác giả của tháp Maslow nổi tiếng; từ Martin Seligman, tác giả của sách “Học lạc quan”, và Stephen R. Covey, tác giả của “7 thói quen của người thành đạt”.

Nhiều nhà tâm lý đã ủng hộ rất nhiệt tình cho thuyết AQ này. Điều này góp phần khẳng định, việc lượng hóa những phẩm chất tâm lý bậc cao là một điều có thề làm được như đã từng làm với trí tuệ (IQ) và cảm xúc (EQ).

Paul Sloltz cho rằng, những người có AQ thấp thường dễ xúc động và dễ buông xuôi trước nhiều vấn đề trong cuộc sống. Trong khi, những người có AQ cao sẽ ít khi đầu hàng và dễ dàng trở thành lãnh đạo trong tương lai.

Ông phân định ra 3 dạng người dựa trên cách thức họ đối diện với những khó khăn, thử thách trong cuộc đời. Đó là: Quitter, Camper và Climber.

1. Quitter: Là những người dễ buông xuôi. Họ dễ dàng nản chí, dễ dàng từ bỏ việc theo đuổi 1 công việc, 1 dự định và cao hơn là 1 mục đích sống. Và, kết quả là thường giữa đường đứt gánh, và nhận thất bại, hoặc kết quả không như ý.

2. Camper: Là những người chịu khó, làm việc chăm chỉ, có ý thức phấn đấu rèn luyện bản thân, và sẽ làm nhiều thứ để đạt tới 1 mức độ nhất định nào đó trong cuộc sống. Tuy nhiên, họ dễ hài lòng và thoả hiệp với bản thân để thấy như vậy là đủ.

3. Climber: Là những người có sự kiên định và hoài bão lớn. Họ luôn học hỏi, rèn luyện bản thân, nỗ lực cố gắng để đạt tới những mức độ tốt nhất có thể trong khả năng. Họ cũng thường là tuýp người không chấp nhận 1 tình thế sẵn có, và tìm cách xoay sở để cải thiện nó tốt hơn.

Theo đó, ông coi chỉ số đo khả năng vượt qua những điều kiện khó khăn là yếu tố lớn nhất trong những phẩm chất tạo nên sự thành công cho con người.

Theo Paul Sloltz, chỉ số AQ có thể đo mức độ hoài bão, nỗ lực, sự sáng tạo, năng lượng, sức khoẻ lý tính, xúc cảm và hạnh phúc của một người. Nó cũng chính là một chỉ báo về 4 mức độ cao thấp của bản lĩnh sống:

1. Đối diện khó khăn
2. Xoay chuyển cục diện
3. Vượt lên nghịch cảnh
4. Tìm được lối ra

Theo quan niệm của nhiều người, IQ và EQ là những khái niệm “fix”, có nghĩa là phần nhiều thuộc về “thiên phú”, khó có khả năng thay đổi. Trong khi đó, AQ là đại lượng có thể được rèn luyện để “cải thiện, nâng cấp”.

Tuy nhiên, nếu có chỉ số đam mê PQ (Passion Quotient) thấp, bạn sẽ khó mà thành công. Sự đam mê là ngọn lửa thổi bùng lên lòng nhiệt huyết, khiến mỗi chúng ta không ngừng khám phá những tiềm năng vô tận ẩn sâu trong mỗi con người.

PQ là chỉ số chỉ sự say mê của mỗi người dành cho việc anh ta làm, gọi tắt là chỉ số say mê (PQ).

Có người đã ví von rằng: “Chỉ số IQ giống như một đoạn mạch ADN rất vững chắc và rất khó để cải thiện. Còn chỉ số PQ là chất lửa trong mỗi con người, chúng ta hoàn toàn có thể điều chỉnh được ngọn lửa đó.”

Chỉ số PQ của con người không thể đo lường một cách chính xác. PQ không thể hiển thị dưới dạng con số hay thống kê như IQ, nó chỉ mang tính ước đoán, hàm ý và tượng trưng.

Người có chỉ số PQ cao là một tài sản quý. Sự say mê trước hết do định hướng đúng vào công việc được lựa chọn, phù hợp với năng lực và sở trường của mình, vào trí thông minh của mình theo như phân loại. GS. Arindam Chaudhari – nhà quản lý nổi tiếng Ấn Độ – cho rằng những người có chỉ số PQ cao bao giờ cũng là tài sản quý của một cơ quan, tổ chức. Ông chỉ ra những phẩm chất của họ là: yêu thích công việc mình làm, họ luôn tận tụy, hoàn thành có chất lượng bất cứ việc gì có liên quan, thất bại chỉ kích thích họ suy nghĩ thêm thấu đáo, chứ không làm họ nản chí, họ làm việc không kể giờ giấc, hay ít ra cũng thường xuyên suy nghĩ về công việc cả trong khi nghỉ ngơi nên tìm ra những giải pháp độc đáo, sáng tạo. Họ luôn luôn nghĩ đến việc gì sẽ làm tiếp theo và tìm cách chạy đua với thời gian. Những phẩm chất đó khiến họ thành công trong nghề nghiệp của mình.

Nếu ca ngợi một nhà bác học say mê nghiên cứu, một doanh nhân say mê làm giàu thì cũng không thể phê phán một nhà chính trị say mê quyền lực, điều người ta thường nhìn theo khía cạnh tiêu cực vì quyền lợi mà quyền lực mang lại. Trước đây, trong việc đề bạt cán bộ lãnh đạo của Liên Xô, đã đưa tính chất “ham địa vị” như một tiêu chuẩn chọn lựa, xét về mặt tích cực.

Trong công việc, những nhân viên làm việc với lòng say mê cao là những người được các sếp quý trọng. Ngọn lửa say mê đến từ định hướng đúng trong công việc, chọn nghề phù hợp với năng lực và sở trường, vào trí thông minh của mỗi người. Những người có chỉ số PQ cao bao giờ cũng là tài sản quý của một cơ quan, tổ chức. Những phẩm chất thường thấy ở họ là:

• Yêu thích công việc mình làm.
• Luôn toàn tâm toàn ý hoàn thành công việc đạt chất lượng cao.
• Thất bại chỉ kích thích họ suy nghĩ thêm thấu đáo, chứ không làm họ nản chí.
• Họ làm việc không kể giờ giấc, hay ít ra cũng thường xuyên suy nghĩ về công việc ngay cả trong lúc nghỉ ngơi, nên họ thường tìm ra được những giải pháp độc đáo và sáng tạo.
• Họ luôn luôn nghĩ đến việc sẽ làm tiếp theo và tìm cách chạy đua với thời gian.

Virender Kapoor, tác giả quyển sách “The Greatest Secret of Success: Your Passion Quotient” (Bí mật lớn nhất của thành công: chỉ số say mê) cho rằng “Chất lửa trong con người, hay chính là chỉ số say mê, đã đóng góp rất nhiều cho những thành tựu kỳ diệu của nhà khoa học thiên tài Albert Einstein hơn cả chỉ số IQ của ông.”

Rộng hơn nữa, khả năng biết dựa vào EQ kết hợp với sự nhạy bén trong nhận thức những cái mới nảy sinh trong xã hội để chủ động điều tiết cách ứng xử của mình trong cộng đồng được các nhà tâm lý học phát triển thành một khái niệm gọi là Thông minh xã hội (Social Intelligence, xác định bằng chỉ số thông minh xã hội Social Quotient SQ).

Khái niệm này do Edgar Doll đưa ra từ năm 1937, với mục đích xác định mức độ hòa nhập vào một tập thể rộng lớn thông qua khả năng đánh giá đúng người, đúng việc, sự khôn khéo, cách xử lý có hiệu quả một cá nhân trước mỗi hiện tượng, sự kiện, mỗi tình huống cụ thể…

Đa số câu hỏi trắc nghiệm chỉ số SQ dựa vào tính đối cực do Hans Eysenek đưa ra trên cơ sở các dữ liệu lâm sàng và thống kê. SQ được xem như chiếc chìa khóa để thành công trong cuộc đời, và nếu như các chỉ số khác đều cao, cá nhân đó chắc chắn sẽ là một người thành đạt trong xã hội.

Bất cứ hoạt động trong lĩnh vực nào cũng không chỉ dựa vào những cái có sẵn mà phải phát triển nó lên. Tuy nhiên cách phát triển ấy ở mỗi người một khác, có thể là sự tiệm tiến, nhưng cũng có thể là những bước đột phá, những bước nhảy vọt. Khi đó, sự sáng tạo được thể hiện. Có những người cho rằng chính sự sáng tạo mới phân biệt giữa người này với người khác và chính nó là cốt lõi của trí thông minh. Đó là lý do để người ta đưa ra một khái niệm mới, một tiêu chí đánh giá nữa, được gọi là Trí thông minh sáng tạo (Creative Intelligence – CQ). Xét cho cùng, chính trí thông minh sáng tạo mới làm nên lịch sử khoa học kỹ thuật và công nghệ, mới xây dựng được một kho tàng văn hóa nghệ thuật khổng lồ, mới thúc đẩy sự tiến hóa của nhân loại.

Nhà tâm lý học người Anh Harry Adler lần đầu tiên đưa ra khái niệm này. Ông nghiên cứu vùng khu trú của những suy nghĩ sáng tạo và định nghĩa một cách đơn giản: “Khả năng sáng tạo là cái loé sáng vỗ nhẹ vào vùng não phải để làm bật ra những ý tưởng”. Nói như vậy có nghĩa là tuy phần nào mang tính bẩm sinh, nhưng khả năng sáng tạo vốn có trong tư duy mỗi người và hoàn toàn có thể “rèn luyện” được. Adler đã chỉ ra rằng có thể nâng cao hiệu quả của não bộ bằng cách tập suy nghĩ, tìm ra những cái phi thường, cái “loé sáng” trong cái bình thường và đề xuất rất nhiều cách để tạo ra “cái vỗ nhẹ” đó. Cũng chính vì thế, mục tiêu giáo dục ở các nước tiên tiến là không chỉ cung cấp kiến thức đào tạo mà tạo ra những người biết suy nghĩ sáng tạo. Gần đây, người ta đã xây dựng cả một ngành khoa học mang tên ‘Tư duy sáng tạo” nhằm mục đích này.

Đừng quá ỷ lại vào trí thông minh, trình độ chuyên môn mà nên tập trung nhiều hơn đến việc phát triển chỉ số EQ, phát triển năng lực cảm xúc của bản thân trong môi trường làm việc. Cũng như Chỉ số vượt khó ( AQ), Chỉ số say mê ( PQ), Thông minh xã hội ( SQ), Chỉ số thông minh sáng tạo (CQ). Từ từ chúng ta sẽ nhận biết, quản lý bản thân tốt hơn, hiểu biết và giao tiếp với người khác hiệu quả hơn, và chắc chắn sẽ gặt hái nhiều thành công hơn trong công việc và cuộc sống.

(Tuy nhiên, dường như vẫn còn thiếu một điều cuối cùng: Cần phải tìm đến với triết học để tìm ra những con đường xưa nay chưa biết để đi đến giải pháp. Mỗi người phải tự làm cho mình công việc ấy, nếu xét triết học như là một khoa học khai minh, giúp xoá bỏ những ảo tưởng, định kiến; triết học như là khoa học điều hoà, giúp cân đối mọi lối nhìn; triết học như là khoa học hành động, giúp định hướng cho mọi lựa chọn, quyết định).

(Tổng hợp)